Odpowiedź na interpelację w sprawie braku promocji Polski w świecie
Odpowiadając na pismo z dnia 30 grudnia 2003 r., znak SPS-0202-6036/03, przekazuję poniżej odpowiedź na interpelację Pani Poseł Sylwi Pusz z 15 grudnia 2003 r. w sprawie ˝braku promocji Polski w świecie˝. W dniu 2 września 2003 r. Rada Ministrów przyjęła Program promocji gospodarczej Polski do roku 2005. Dokument ten zawiera propozycje działań i rozwiązań, prowadzących do zwiększenia międzynarodowej konkurencyjności polskiej gospodarki oraz polskich przedsiębiorców, mających na celu pobudzenie wzrostu polskiego eksportu, promocję marki polskiej, jak również stymulację napływu do Polski bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Program zakłada następujące strategiczne cele w zakresie napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Polski: - odzyskanie pozycji lidera w napływie BIZ w regionie Europy Środkowej i Wschodniej, - wzmocnienie korzystnego wizerunku Polski i jej gospodarki na świecie, - zwiększenie napływu BIZ do poziomu 8 mld USD rocznie do roku 2005 oraz ok. 10 mld USD rocznie od 2006 roku, w tym w formie greenfield venture oraz tzw. inwestycji proeksportowych, - zwiększenie udziału BIZ w sektorach zaawansowanych technologii lub tzw. sektorach wschodzących do poziomu 20%, - wyrównanie dysproporcji geograficznych w rozwoju gospodarczym regionów. Jednym z rozwiązań instytucjonalnych przewidywanych w programie jest powołanie agencji odpowiedzialnej za całokształt promocji gospodarczej Polski za granicą. Wiąże się to z koniecznością koordynacji rozproszonych środków i kompetencji w zakresie promocji eksportu i promowania inwestycji zagranicznych, jak również połączeniem strategii promocji napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych ze strategią rozwoju eksportu. Szczególnie istotna jest potrzeba efektywnego wykorzystania środków przeznaczanych corocznie w ustawie budżetowej na promowanie Polski jako miejsca lokalizacji bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz polskiego eksportu i uzupełnienie ich dodatkowymi (przychody własne agencji), jak również podporządkowanie ich świadomie określonym celom polityki strukturalnej i handlowej Rządu. Powołanie profesjonalnej instytucji zajmującej się międzynarodową promocją gospodarki i eksportu, czerpiącej wzory z doświadczeń innych krajów przewidziały m.in. dwa dokumenty rządowe: przyjęta w styczniu 2002 r. ˝Strategia gospodarcza rządu ˝Przedsiębiorczość-Rozwój-Praca˝ oraz program Założenia polityki handlowej wobec rynków wschodnich na lata 2003-2004. Program odzyskania rynków wschodnich. Na podstawie tych dokumentów powstał projekt stosownej ustawy. Projekt ten jest przedmiotem prac właściwej komisji sejmowej. Równolegle, w celu integracji działań promocyjnych, w czerwcu 2003 r. w wyniku połączenia PAIZ S.A. oraz PAI S.A. powstała Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych SA. Zakłada się, że nowa agencja rządowa, powołana na mocy ustawy, będzie działała w oparciu o dotychczasowe struktury PAIiIZ (PAIiIZ zostanie przekształcona w nową agencję rządową). Pracę nowo powołanej agencji będzie nadzorował Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Docelowa agencja ma być silną jednostką rządową, działającą na zasadzie one-stop-shop oraz dysponującą odpowiednimi środkami m.in. do wspierania regionalnych struktur promocji inwestycji w województwach słabiej rozwiniętych, a także do otwierania przedstawicielstw za granicą w krajach uznanych za strategiczne. Powinna być to agencja m.in. posiadająca pełnomocnictwa Rządu do przedstawiania w jego imieniu kompleksowej oferty inwestycyjnej skierowanej do konkretnych inwestorów (na poziomie firm lub całych sektorów) oraz realizująca programy promujące powiązania pomiędzy firmami zagranicznymi a firmami (poddostawcami i kooperantami) krajowymi, a także polskimi uczelniami wyższymi i ośrodkami badawczo - rozwojowymi. Agencja powinna też być operatorem zachęt inwestycyjnych - jedynie posiadanie takich uprawnień umożliwi jej konkurowanie o napływ BIZ z agencjami takimi, jak na przykład Czech Invest. Łagodzenie barier w procesie inwestycyjnym zostało ujęte w przygotowanym przez MGPiPS raporcie: Przedsiębiorczość w Polsce, przyjętym na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 17 czerwca 2003 r. oraz przyjętym przez Radę Ministrów 1 lipca 2003 r. dokumencie pt. ˝Plan działań prowzrostowych w latach 2003-2004 Przedsiębiorczość - Rozwój - Praca II˝, stanowiącym program przyspieszenia wzrostu gospodarczego kraju. Ustawa z 20 marca 2002 roku o finansowym wspieraniu inwestycji umożliwia udzielanie tzw. grantów finansowych inwestorom spełniającym określone w tej ustawie warunki. Środki budżetowe przeznaczone na ten cel są jednak zdecydowanie niewystarczające (w budżecie na 2003 r. przeznaczono na ten cel 113 mln zł). Ze względu na ostrą konkurencję pomiędzy Polską a innymi krajami Europy Środkowo-Wschodniej o BIZ, budżet związany z udzielaniem grantów powinien zostać zwiększony w 2004 i 2005 roku, w przeciwnym razie Polska utraci wiele potencjalnych projektów na rzecz konkurentów. Dotychczasowe doświadczenia z implementacji ustawy o finansowym wspieraniu inwestycji wskazują, iż przedsiębiorcy realizujący duże projekty inwestycyjne oczekują indywidualnego traktowania, często nawet preferencyjnego. Mechanizmy przyznawania dotacji nie pozwalają Ministrowi właściwemu do spraw gospodarki na zawarcie umowy z przedsiębiorcą poza ramami ustawowymi i tym samym uniemożliwiają ˝szybką reakcję˝ w sytuacji, gdy o daną inwestycję konkuruje kilka krajów, a inwestor zamierza wybrać najkorzystniejszą ofertę. Przy tym środki przeznaczane corocznie na realizację ustawy o finansowym wspieraniu inwestycji są niewystarczające - ustawa opiera się na budżecie rocznym i nie przewiduje expressis verbis możliwości finansowania inwestycji w systemie wieloletnim, w jakim duże inwestycje są realizowane. Pewne rozwiązanie oferuje konstrukcja art. 80 ustawy o finansach publicznych, ale wiąże się ona z koniecznością respektowania każdorazowo określonych rygorów formalnych w postaci przygotowania i ustanowienia programu wieloletniego dla danej inwestycji, a dodatkowo opracowania i wdrożenia ustawy w przypadku inwestycji powyżej 100 mln zł. W świetle powyższego niezbędne jest opracowanie nowej regulacji z indywidualnymi kryteriami i procedurami adresowanymi do dużych inwestorów. Z ustawy takiej powinni korzystać najwięksi inwestorzy, zamierzający ponieść nakłady rzędu co najmniej 50 mln euro (co dodatkowo uzasadnione jest faktem, że w rozumieniu przepisów o pomocy publicznej i prawodawstwa unijnego za dużą inwestycję uważa się inwestycję o wartości co najmniej 50 mln euro) oraz utworzyć co najmniej 500 miejsc pracy. Z uwagi na konieczność stymulowania napływu inwestycji do słabszych regionów Polski proponuje się, aby w obszarach wsparcia konieczne było utworzenie tylko 250 miejsc pracy. Taka regulacja będzie dodatkową zachętą dla dużych inwestorów, sygnalizującą jakościową poprawę klimatu inwestycyjnego. Akcesja Polski do struktur Unii Europejskiej stwarza szansę na gruntowną przebudowę oraz rozwój sieci dróg i autostrad w Polsce. Rozwiązania zawarte w Narodowym Planie Rozwoju oraz SPO Transport i Gospodarka Morska przewidują: - modernizację linii kolejowych wyłączonych z współfinansowania z Funduszu Spójności; - inwestycje dotyczące poprawy dostępu do portów morskich, - modernizację dróg krajowych położonych na sieci TINA, wyłączonych ze współfinansowania z Funduszu Spójności; - poprawę bezpieczeństwa na drogach krajowych. Równolegle z realizacją SPO-TGM realizowane będą duże projekty współfinansowane z Funduszu Spójności (FS). Środki pochodzące z tego funduszu będą służyć finansowaniu dużych projektów w ramach głównych korytarzy transportowych. W sektorze transportu z użyciem funduszu będą finansowane przedsięwzięcia inwestycyjne w ramach rozwoju Transeuropejskich Sieci Transportowych (TEN). Sieć tę na terenie Polski tworzą elementy infrastruktury transportowej położone w korytarzach transportowych, ujętych w sieci TINA. W ramach wykorzystania środków z Funduszu Spójności realizowane będą w okresie 2004-2006 następujące elementy sieci TINA: - modernizacja sieci kolejowej, poprzez dostosowanie do międzynarodowych standardów poszczególnych jej odcinków położonych w paneuropejskich korytarzach transportowych TEN, usytuowanych na sieci TINA; - budowa autostrad w planowanych ciągach autostradowych: A-1, A-2 i A-4, stanowiących jednocześnie odcinki TINA i fragmenty paneuropejskich korytarzy transportowych TEN (około 800 mln euro z FS), - budowa dróg ekspresowych, położonych w planowanych ciągach dróg ruchu szybkiego, stanowiących odcinki TINA, w ramach paneuropejskich korytarzy transportowych TEN (około 270 mln Euro z FS). Dzięki dużemu zaangażowaniu po 1 maja 2004 r. środków z budżetu unijnego istnieje ogromna szansa na poprawę stanu polskiej infrastruktury, tak aby spełniała oczekiwania inwestorów. Minister Jerzy Hausner Warszawa, dnia 20 stycznia 2004 r.