Odpowiedź na interpelację w sprawie możliwości zwiększenia środków finansowych przekazanych na rzecz powiatu suwalskiego w roku budżetowym 2004
Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem pana marszałka z dnia 12 marca 2004 r., nr SPS-0202-6837/04, przy którym przekazano interpelację poselską pana posła Józefa Laskowskiego, w sprawie możliwości zwiększenia środków finansowych przekazanych na rzecz powiatu suwalskiego w roku budżetowym 2004, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień: Podana w załączniku do pisma ministra finansów z dnia 16 lutego 2004 r. nr ST4-4820/119/2004 wielkość dochodów dla powiatu suwalskiego obliczona została zgodnie z ustawą z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (DzU nr 203, poz. 1966). Sposób ustalania dochodów, o których mowa wyżej, zakłada, iż do ich ustalenia przyjmuje się dane z roku poprzedzającego rok bazowy, a więc dla 2004 r. dane z wykonania roku 2002. Sposób ustalania dochodów dla poszczególnych rodzajów jednostek samorządu terytorialnego wynika z zapisów ustawowych. Nie ma zatem możliwości indywidualnego traktowania poszczególnych powiatów przy obliczaniu dochodów. Ponadto uprzejmie wyjaśniam, że podstawowe rozwiązania systemowe przyjęte w ww. ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego to ograniczenie zakresu dotacji na dofinansowanie i finansowanie zadań własnych oraz niektórych zadań z zakresu administracji rządowej, a także subwencji, w tym jej części drogowej, i zastąpienie ich dochodami z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz dochodami z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób prywatnych. Dodatkowym źródłem dochodów powiatów jest również 5% dochodów uzyskanych z tytułu realizacji zadań z zakresu administracji rządowej oraz 25% dochodów z tytułu gospodarowania nieruchomościami skarbu państwa. W rachunkach symulacyjnych podstawę ustalenia wysokości wskaźników udziału w PIT i CIT dla poszczególnych rodzajów jednostek samorządu terytorialnego (tj. gmin, powiatów i województw) stanowiły dotychczasowe dotacje na zadania z zakresu administracji rządowej i dotacje na finansowanie lub dofinansowanie zadań własnych oraz subwencje, które zostały zastąpione dochodami własnymi. Dochodem jednostek samorządu terytorialnego jest również subwencja ogólna, która - w przypadku powiatów - składa się z części wyrównawczej, równoważącej i oświatowej. Szczegółowy sposób ustalania poszczególnych części subwencji określa ww. ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Subwencje te ustala się według zobiektywizowanych zasad określonych tą ustawą. Część wyrównawczą subwencji ogólnej dla powiatów stanowi suma kwoty podstawowej oraz kwoty uzupełniającej. Kwotę podstawową części wyrównawczej subwencji ogółem otrzymują powiaty, w których wskaźnik dochodów podatkowych na jednego mieszkańca w powiecie (P) jest mniejszy niż wskaźnik dochodów podatkowych dla wszystkich powiatów (Pp). Wysokość należnej powiatowi kwoty podstawowej ustala się, mnożąc liczbę stanowiącą 88% różnicy między wskaźnikiem Pp a wskaźnikiem P przez liczbę mieszkańców danego powiatu. Kwotę uzupełniającą części wyrównawczej subwencji ogólnej otrzymują powiaty, w których wskaźnik bezrobocia w powiecie, obliczony jako iloraz stopy bezrobocia w powiecie i stopy bezrobocia w kraju, zwany wskaźnikiem B, jest wyższy od 1,10. Im wyższy jest ten wskaźnik, tym wyższa jest kwota uzupełniająca w przeliczeniu na jednego mieszkańca danego powiatu. Należy jednakże przy tym pamiętać, że ustawa nie zakłada, iż omawiana kwota jest przeznaczona wprost na funkcjonowanie powiatowych urzędów pracy. Stopa bezrobocia w danym powiecie jest tu bowiem jedynie wskaźnikiem służącym do obliczenia wysokości tej kwoty dla danego powiatu i jako taka nie ma za zadanie odzwierciedlać zakresu działalności powiatowego urzędu pracy. Na wyrównanie ewentualnych różnic w dochodach poszczególnych powiatów, w związku z wprowadzeniem zmian w systemie finansowania zadań, przeznaczona jest część równoważąca subwencji ogólnej. Ta część subwencji w roku 2004 ustalona jest dla powiatów według zasad określonych w art. 79 ww. ustawy. Przy ustalaniu kwoty tej subwencji dla poszczególnych powiatów porównywane są dochody bazowe (powiększone o 3%), w tym m.in. ww. dotacje na rodziny zastępcze i działalność powiatowych urzędów pracy oraz dochody przeliczeniowe, o których mowa w art. 79 ust. 2 i 3 ustawy. W roku 2005 część równoważąca subwencji ogólnej będzie dzielona między powiaty w celu uzupełnienia dochodów w związku ze zmianą finansowania zadań, zgodnie z rozporządzeniem ministra właściwego ds. finansów publicznych, które zostanie wydane, po zasięgnięciu opinii reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego, na podstawie art. 23 ustawy. W kwestii finansowania działalności powiatowych urzędów pracy uprzejmie proszę pana marszałka o przyjęcie następujących wyjaśnień: Zgodnie z art. 19a ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (DzU nr 133, poz. 872 ze zm.), z zastrzeżeniem ust. 4, powiatowy urząd pracy działający w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (DzU nr 12, poz. 136 ze zm.) na obszarze przekraczającym granice jednego powiatu lub miasta na prawach powiatu, stał się powiatowym urzędem pracy, działającym pod zwierzchnictwem prezydenta miasta na prawach powiatu lub starosty właściwego ze względu na siedzibę powiatowego urzędu pracy. Uchwalona w dniu 13 listopada 2003 r. ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (DzU nr 203, poz. 1966) nie wprowadza zmian w przepisach, o których wyżej mowa. Zgodnie z ww. ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 2004 r. niektóre dotacje, w tym również dotacje na działalność powiatowych urzędów pracy, zostały zastąpione zwiększonymi dochodami własnymi jednostek samorządu terytorialnego, głównie z tytułu zwiększonych udziałów w podatku dochodowym od osób prawnych oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych. Do kalkulacji dochodów powiatu suwalskiego przyjęte zostały dotacje z budżetu państwa na utrzymanie Powiatowego Urzędu Pracy na zadania z zakresu administracji rządowej w wysokości 714 000 zł i na zadania własne w wysokości 253 000 zł. Odnosząc się do kwestii finansowania przez powiat zadań z zakresu opieki społecznej, uprzejmie wyjaśniam: Wymienione w interpelacji pana posła Józefa Laskowskiego zadania z zakresu opieki społecznej należą do zadań własnych powiatów, które są finansowane z dochodów własnych powiatów, tak więc ich finansowanie należy do ustawowych obowiązków powiatu. Do kalkulacji dochodów powiatu suwalskiego na 2004 r. przyjęte zostały dotacje z budżetu państwa wykonane w 2002 r. w wysokości 1 499 481 zł, z tego na rodziny zastępcze 284 481 zł i 205 000 zł na powiatowe centrum pomocy rodzinie. Z szacunków dokonanych w warunkach 2004 r. dla powiatu suwalskiego wynika, iż dochody wyliczone wg ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego kształtują się na poziomie dochodów wyliczonych wg ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003. Ponadto pragnę poinformować, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami minister finansów określa jedynie wielkość dochodów z tytułów, o których mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, natomiast o przeznaczeniu tych dochodów decyduje organ stanowiący powiatu. Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, iż utworzona w budżecie państwa, zgodnie z art. 26 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, rezerwa subwencji ogólnej przeznaczona jest na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego, w szczególności na zadania związane z pomocą społeczną oraz na wyrównywanie różnic w dochodach jednostek samorządu terytorialnego po zmianie systemu finansowania zadań. W dniu 2 lutego 2004 r. odbyło się posiedzenie Zespołu ds. Systemu Finansów Publicznych Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Na posiedzeniu ustalono sposób monitorowania skutków wprowadzenia regulacji wynikających z ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Ustalono, że podstawą do oceny wpływu rozwiązań zawartych w ustawie z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego na gospodarkę finansową samorządów będą kwartalne sprawozdania z wykonania budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Dane zawarte w sprawozdaniach roku 2004 będą porównywane z danymi ze sprawozdań sporządzonych w analogicznym okresie roku 2002 i 2003. Ustalono, że oprócz analizy danych statystycznych wskazane jest także monitorowanie wydajności poszczególnych źródeł dochodów, a także analiza wydatków ponoszonych na zadania, których sposób finansowania uległ zmianie z dniem 1 stycznia 2004 r. Określono również sposób podziału 2% rezerwy subwencji dla jednostek samorządu terytorialnego, o której mowa w art. 26 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Ustalono wspólnie, że środki tej rezerwy subwencji zostaną w pierwszej kolejności uruchomione dla tych jednostek samorządu terytorialnego, które tracą więcej niż 5% na rozwiązaniach systemowych wynikających z nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, przy czym kwota z rezerwy nie może być niższa niż 10 tys. zł. Kwota straty będzie ustalona jako różnica między dochodami wyszacowanymi na 2004 r. według ustawy, która obowiązywała do końca 2003 r., a planowanymi dochodami ustalonymi na podstawie ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. Ponadto pragnę poinformować, iż z szacunku dokonanego w warunkach 2004 r. dla powiatu suwalskiego wynika, że powiat suwalski nie spełnia ww. kryteriów i nie może on otrzymać w pierwszej kolejności środków z ww. rezerwy subwencji ogólnej. Pozostała do podziału część rezerwy subwencji ogólnej będzie uruchamiana sukcesywnie w trakcie roku. Sposób rozdysponowania tych środków będzie uzależniony od wyniku monitoringu skutków wprowadzenia regulacji wynikającej z ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, obowiązującej od 1 stycznia 2004 r. Przy podziale pozostałej części rezerwy subwencji ogólnej będzie również rozpatrywana sytuacja w zakresie finansowania zadań z zakresu opieki społecznej. Z wyrazami szacunku Podsekretarz stanu Elżbieta Suchocka-Roguska Warszawa, dnia 31 marca 2004 r.