Odpowiedź na interpelację w sprawie wielkich przemysłowych ferm i gospodarstw hodowlanych bydła, trzody chlewnej, drobiu i ryb
Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do mojego pisma z dnia 4 marca 2004 r., znak: GIOŚ-DIiO/413.60-76/04/df oraz pisma Pana Marszałka z dnia 27 lutego, znak: SPS-0202-6633/04, dotyczącego interpelacji pana Michała Figlusa, posła na Sejm RP, w sprawie wielkich przemysłowych ferm i gospodarstw hodowlanych bydła, trzody chlewnej, drobiu i ryb, uprzejmie informuję, co następuje: Ad 1. W jakim terminie zostaną usunięte odstępstwa od przepisów budowlanych, sanitarnych, ochrony środowiska prowadzących swoją działalność wielkotowarowych przedsiębiorstw hodowlanych na terenie Wielkopolski i Polski Północnej? Pragnę wskazać, iż Inspekcja Ochrony Środowiska na bieżąco kontroluje fermy trzody chlewnej, w tym należące do koncernu Smithfield Foods. Ponadto sprawuje nadzór nad dopełnieniem przez nie nałożonych obowiązków oraz prowadzeniem przez przedmiotowe obiekty działalności zgodnej z wymaganiami ochrony środowiska. Fermy należące do Smithfield Foods były kontrolowane w 2003 r. także w ramach wspólnych kontroli przez Inspekcję Ochrony Środowiska, Państwową Inspekcję Sanitarną, Inspekcję Weterynaryjną i Nadzór Budowlany. Inspekcja Ochrony Środowiska w okresie od stycznia do września 2003 r. objęła kontrolą 107 ferm trzody chlewnej, w tym wszystkie fermy należące do koncernu Smithfield Foods. Stan przestrzegania wymagań ochrony środowiska przez poszczególne podmioty był zróżnicowany. Z 15 objętych kontrolą ferm należących do koncernu Smithfield Foods 5 obiektów wypełniło wszystkie obowiązki założone zarządzeniami pokontrolnymi po poprzednich kontrolach WIOŚ. Natomiast 10 ferm stanowiących własność koncernu Smithfield Foods nie uregulowało w pełni stanu formalnoprawnego, m.in. fermy te nie uzyskały pozwolenia na wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza z procesu hodowli (50% ferm złożyło wniosek o uzyskanie przedmiotowej decyzji), niewłaściwie prowadziły ewidencję odpadów oraz nie uzyskały pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie do ziemi wód opadowych. W stosunku do nowej fermy w Żabinie Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał decyzję wstrzymującą oddanie jej do użytkowania z uwagi na brak pozwolenia zintegrowanego. W pozostałych 76 fermach nienależących do koncernu Smithfield Foods stwierdzono m.in. brak ewidencji odpadów, nieprzekazywanie informacji o wytwarzanych odpadach innych niż niebezpieczne oraz o sposobie gospodarowania nimi, brak pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków, brak pozwolenia na wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza z procesu hodowli, brak wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Z informacji przekazanej przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego przy piśmie z dnia 12 marca 2004 r. wynika, iż stan realizacji dotychczas podjętych działań pokontrolnych i zaleceń przedstawia się następująco: - wyegzekwowano rozbiórkę 26 obiektów budowlanych (silosów), - 15 ferm wykonało nałożone obowiązki, - ferma w Więckowicach nie wypełnia wszystkich nałożonych obowiązków. W zakresie przestrzegania wymagań sanitarnych wszystkie fermy trzody chlewnej usunęły stwierdzone nieprawidłowości. Jednocześnie uprzejmie informuję Pana Marszałka, iż w okresie kwiecień-maj 2004 r. zostaną przeprowadzone ponownie kompleksowe kontrole ferm trzody chlewnej rzez Inspekcję Ochrony Środowiska, Państwową Inspekcję Sanitarną, Inspekcję Weterynaryjną i Nadzór Budowlany. Ad 2. W jakim terminie zostaną wprowadzone do gospodarki limity ilości jednostek hodowli zwierząt hodowlanych w jednostkowym przedsiębiorstwie hodowlanym, hodowli, gwarantujące zachowanie bezpieczeństwa sanitarnego, epidemiologicznego, ochrony środowiska w kraju, przy ekonomicznej opłacalności dużych hodowli? Uprzejmie wyjaśniam, iż w przepisach prawnych nie zostały dotychczas określone limity liczby sztuk trzody chlewnej w fermach hodowlanych. Jednocześnie informuję, że na podstawie dotychczasowych doświadczeń w zakresie zagospodarowania gnojowicy wydaje się zasadne zawarcie przez organy architektoniczno-budowlane w pozwoleniu na budowę obiektów inwentarskich klauzuli dotyczącej dopuszczalnej obsady zwierząt na 1 ha użytków rolnych, z uwzględnieniem art. 11 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. Nr 89, poz. 991) w zakresie stosowania nawozów. Przy lokalizacji ferm celowe jest uzależnienie powstania ferm od stwierdzonej jakości wód powierzchniowych i podziemnych, jakości gleb oraz do posiadania przez podmiot prowadzący tego rodzaju fermy odpowiedniej powierzchni gruntów, na której byłaby stosowana gnojowica (własność lub wieczyste użytkowanie). We wnioskach zawartych w zleconej przez GIOŚ ekspertyze pn. ˝Warunki krytyczne dla ustalenia łącznej liczby stanowisk dla świń powyżej 30 kg lub macior w przemysłowych fermach prowadzących chów trzody chlewnej na danym obszarze, z uwagi na zapobieżenie degradacji gleb przy ich nawożeniu gnojowicą z tych ferm˝ autor wskazał, iż liczebność obsady zwierząt na fermie musi wynikać z optymalnych warunków zagospodarowania gnojowicy. W związku z tym podstawowym kryterium ustalania łącznej liczby sztuk trzody chlewnej na terenie fermy powinna być powierzchnia użytków rolnych, na której odchody te mogą być w pełni wykorzystywane i zagospodarowane. W cyt. ekspertyzie autor podkreślił, iż przeciętnie na 1 sztukę przeliczeniową DJP powinno przypadać nie mniej niż 1 ha użytków rolnych, na których może być zagospodarowywana gnojowica. Pragnę nadmienić, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska podjął stosowne działania zmierzające do ograniczenia uciążliwości powodowanych działalnością wielkoprzemysłowych ferm trzody chlewnej. W celu uporządkowania gospodarki gnojowicą na wniosek Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zgłosiłem do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi propozycję zmiany zapisów projektu zmiany ustawy z dnia 26.07.2000 r. o nawozach i nawożeniu w zakresie umożliwienia również Inspekcji Ochrony Środowiska kontroli stosowania nawozów naturalnych. Zgłoszone propozycje zostały uzgodnione międzyresortowo. Pragnę wskazać, iż w przedmiotowym projekcie zawarto propozycję nałożenia na podmiot prowadzący chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior obowiązku opracowania planu nawożenia, uwzględniającego wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.) i wymagania zawarte w Kodeksie Dobrej Praktyki Rolniczej. Ponadto plan ten będą opiniowały stacje chemiczno-rolnicze. Wymaga podkreślenia, iż w przypadku gdy podmiot prowadzący chów lub hodowlę, o której wyżej mowa, nie będzie posiadał pozytywnie zaopiniowanego planu nawożenia oraz gdy będzie stosował nawozy naturalne niezgodnie z planem nawożenia, wojewódzki inspektor ochrony środowiska, w drodze decyzji, będzie mógł wstrzymać prowadzenie chowu lub hodowli. Ponadto uprzejmie informuję, iż na etapie prac sejmowych i senackich do przedmiotowego projektu zostały wprowadzone zmiany, m.in. dotyczące nałożenia na prowadzącego chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior obowiązku zagospodarowania na własnych użytkach rolnych co najmniej 70% gnojówki i gnojowicy. Projekt ten dopuszcza zbywanie pozostałych 30% gnojówki i gnojowicy do bezpośredniego rolniczego wykorzystania wyłącznie na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej, zgodnie z art. 3 ust. 3. Aktualnie przedmiotowy projekt znajduje się ponownie na etapie prac sejmowych. Pragnę nadmienić, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w rozporządzeniu z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich (Dz.U. Nr 167, poz. 1629) określił m.in. sposób utrzymywania trzody chlewnej w pomieszczeniach inwentarskich oraz minimalne wymiary kojców w zależności od płci, wieku i stanu zwierząt. Przedmiotowe rozporządzenie weszło w życie po sześciu miesiącach od dnia ogłoszenia, tj. 25 marca 2004 r. Ad 3. Jak przygotowane są służby weterynaryjne i sanitarne kraju dla ochrony przed epidemią kurzej grypy panującej na Dalekim Wschodzie? Z ustaleń przekazanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego przy piśmie z dnia 16 marca 2004 r. znak: HŚr/K-4320/4-3/DW/04 wynika, iż w celu uchronienia Polski przed epidemią ptasiej grypy, na polecenie Głównego Lekarza Weterynarii, podjęte zostały działania restrykcyjne. W informacji przekazanej do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska Główny Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że nie planuje się wprowadzenia środków zapobiegawczych polegających w szczególności na ograniczeniu przyjazdu podróżnych z krajów dotkniętych epidemią. Odnosząc się do kwestii przygotowania służb weterynaryjnych kraju do ochrony przed epidemią kurzej grypy panującej na Dalekim Wschodzie, pragnę nadmienić, że Główny Lekarz Weterynarii w piśmie z dnia 12 marca 2004 r. znak: GIWorg-05-50/2004 wyjaśnił, iż w związku ze skierowaniem przez pana Michała Figlusa, posła na Sejm RP, interpelacji o tej samej treści do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, właściwy do udzielenia stosownej odpowiedzi na powyższe pytanie jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z poważaniem Sekretarz stanu Krzysztof Szamałek Warszawa, dnia 7 kwietnia 2004 r.