Odpowiedź na interpelację sprawie zakresu zwolnienia rent wyrównawczych z podatku dochodowego od osób fizycznych
Odpowiadając na interpelację Pani Poseł Anny Sobeckiej z dnia 23 października 2003 r., przekazaną przy piśmie Pana Marszałka z dnia 29 października 2003 r., w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych, uprzejmie informuję. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r., wolne od podatku dochodowego były odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw. Natomiast począwszy od dnia 1 stycznia 2003 r., w związku z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 141, poz. 1182), wolne od podatku dochodowego są: - odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie odrębnych ustaw, z wyjątkiem wyłączonych z tego zwolnienia wolą ustawodawcy, np. odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód - art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy, w związku z lit.g tego przepisu, - inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku sądowego do wysokości określonej w tym wyroku - art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy. W konsekwencji od 2003 r. renty wyrównawcze, o których mowa w art. 444 § 2 ustawy zdnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), przyznane na podstawie wyroku sądowego, korzystają ze zwolnienia od opodatkowania. Natomiast renty wypłacane podatnikowi na podstawie porozumienia stron (ugody) podlegają opodatkowaniu. Należy bowiem zauważyć, iż instytucja ugody (w tym ugody sądowej) nie jest tożsama zwyrokiem wydanym przez sąd. Odnosząc się z kolei do zarzutu nierównego traktowania rent wyrównawczych, podkreślenia wymaga, iż już sam katalog zwolnień przedmiotowych, zawarty w przepisach ustawy opodatku dochodowym od osób fizycznych, stanowi odstępstwo od zasady powszechności irówności opodatkowania, co wielokrotnie w swym orzecznictwie podkreślał Trybunał Konstytucyjny (np. wyrok z dnia 25 listopada 1997 r., sygn. akt K26/97). Zgodnie z opinią Trybunału Konstytucyjnego ˝zwolnienia podatkowe nie stanowią uznanego przez ustawodawcę standardu prawnego, lecz są ustawowym wyjątkiem od zasady powszechności irówności obowiązków podatkowych (...). Stąd ustawodawcy należy przyznać znaczną swobodę w określaniu wustawie stanów faktycznych stanowiących podstawę opodatkowania lub podstawę ulgi podatkowej oraz generalnie znaczną swobodę w kształtowaniu poszczególnych konstrukcji prawno-podatkowych.˝ Ustawodawca może zatem - w granicach wyznaczonych dla stanowienia prawa - zarówno rozszerzać uprawnienia podatkowe, jak też te uprawnienia ograniczać bądź nawet likwidować. Jednocześnie pragnę poinformować, iż w dniu 12 listopada 2003 r. Sejm RP uchwalił ustawę ozmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw. Przepis art. 1 pkt 10 lit. a) tiret drugie ww. nowelizacji dodaje w art. 21 ust. 1 ustawy opodatku dochodowym od osób fizycznych pkt 3c i 3d w następującym brzmieniu: ˝3c) odszkodowania w postaci renty otrzymane na podstawie przepisów prawa cywilnego wrazie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, przez poszkodowanego, który utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, 3d) odszkodowania otrzymane przez właściciela nieruchomości na podstawie przepisów prawa geologicznego i górniczego,˝. Jeżeli wyżej przytoczona regulacja wejdzie w życie, to renty wyrównawcze, októrych mowa w art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego, będą korzystały ze zwolnienia od podatku, począwszy od 1stycznia 2004 r., bez względu na to, czy podatnik przedmiotowe świadczenia odszkodowawcze uzyska na skutek wyroku sądowego, czy na podstawie porozumienia zawartego między stronami (w tym ugody sądowej). Tym samym zrównane zostaną zasady opodatkowania tego rodzaju świadczeń. Podsekretarz stanu Elżbieta Mucha Warszawa, dnia 24 listopada 2003 r.