Odpowiedź na interpelację w sprawie pomocy dla rolników woj. podkarpackiego gospodarujących na terenach podgórskich
W związku z nadesłaną wraz z pismem SPS-0202-4379/03 interpelacją posłanki Haliny Murias przekazujemy następującą informację. Zgonie z dotychczas powziętymi ustaleniami większość instrumentów wsparcia rolników będzie wdrażana horyzontalnie, tzn. w jednakowy sposób dla wszystkich rolników, bez względu na położenie gospodarstwa. Z tego względu rolnicy województwa podkarpackiego mają zapewniony dostęp do dopłat bezpośrednich, instrumentów Sektorowego Programu Operacyjnego (z wyjątkiem działania ˝Przywracanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego naturalną katastrofą i/lub pożarem oraz wprowadzenie odpowiednich instrumentów zapobiegawczych˝, które wspiera odnowę drzewostanu Puszczy Piskiej) oraz Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Wymienione powyżej programy wsparcia obejmują swoim zasięgiem obszar całego kraju. Ze względu na specyfikę niektórych instrumentów zachodzi potrzeba selekcji poszczególnych obszarów, szczególnie predestynowanych do wsparcia. Do takich instrumentów należą Programy Rolnośrodowiskowe oraz Wsparcie Obszarów o Niekorzystnych Warunkach Gospodarowania. Obszary wdrażania specyficznych działań Programów Rolnośrodowiskowych zostały zaproponowane przez zespoły specjalistów pracujących, w każdym z województw, przy Urzędach Marszałkowskich. Wsparcie gospodarstw rolnych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW ang. LFA) jest jednym z działań Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW), który będzie podstawą do negocjacji z Komisją Europejską sposobu wykorzystania wynegocjowanych w Kopenhadze i zapisanych w Traktacie Akcesyjnym środków finansowych II Filaru Wspólnej Polityki Rolnej. Źródłem współfinansowania tych instrumentów po stronie UE jest część budżetu zatytułowana Rozwój Obszarów Wiejskich. Podstawą prawną dla PROW jest rozporządzenie Rady WE 1257/1999, gdzie określono cele dla każdego z instrumentów. W przypadku wsparcia terenów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) założono, że ma przyczyniać się do realizacji następujących celów: Art. 13. pkt. a Kompensata dla obszarów znajdujących się w mniej korzystnej sytuacji z przyczyn naturalnych: - dla zapewnienia ciągłości rolniczego użytkowania ziemi i przyczynienia się przez to do utrzymania żywej społeczności wiejskiej, - dla utrzymania krajobrazu wsi, - dla utrzymania i promowania systemów zrównoważonego gospodarowania, które w szczególności uwzględnia wymagania związane z ochroną środowiska. Jednocześnie określono warunki brzegowe, które powinny być uwzględniane przy wyznaczaniu ONW. Art. 19 Obszary znajdujące się w mniej korzystnej sytuacji, którym grozi zaprzestanie użytkowania ziemi i na których konieczna jest ochrona krajobrazu, obejmą obszary rolnicze, które są jednorodne z punktu widzenia naturalnych warunków uprawy i których dotyczą wszystkie poniższe charakterystyki: - obecność terenów o małej produktywności, trudnych w uprawie i z ograniczonym potencjałem produkcyjnym, który nie może być zwiększony, chyba że przy poniesieniu nadmiernych kosztów i które są odpowiednie przede wszystkim dla ekstensywnej hodowli zwierząt, - produkcja, która wynika z małej produktywności środowiska naturalnego, jest znacznie niższa od przeciętnej w odniesieniu do głównych wskaźników ekonomicznych działalności rolniczej, - niska lub zmniejszająca się populacja zależna od działalności rolniczej; przyspieszenie wyludnienia zagroziłoby zaś stabilności funkcjonowania tego terenu i ciągłości zaludnienia. Według zawartych w Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) kryteriów, gminy nizinne są kwalifikowane do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na podstawie wartości Wskaźnika Waloryzacji Rolniczej Przestrzeni Produkcyjnej (WWRPP), opracowanego przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach, oraz gęstości zaludnienia. WWRPP jest syntetycznym wskaźnikiem, który określa za pomocą jednej wartości liczbowej warunki glebowe, klimatyczne, rzeźbę terenu oraz stosunki wodne na poziomie gminy. W obecnej wersji PROW przedstawiona została robocza wersja zasięgu ONW, opracowana w oparciu o ww. kryteria. Należy jeszcze raz podkreślić, że kryteria służące delimitacji obszarów ONW zostały wybrane na podstawie zapisów Rozporządzenia Rady WE 1257/99, będącego podstawowym dokumentem acquis communautaire, określającym zasady programowania instrumentów wsparcia rolnictwa i obszarów wiejskich. Dlatego też, mimo iż jednym z celów instrumentu wsparcia terenów ONW jest zachowanie żywej społeczności wiejskiej, zapis ten należy rozpatrywać w kontekście potencjalnego wyludnienia się obszarów wiejskich, co miało miejsce w wielu obecnych krajach członkowskich. Dotychczasowe wydzielenie górskich obszarów ONW zostało przeprowadzone w oparciu o podział na gminy, trwają jednak prace nad przygotowaniem delimitacji górskich obszarów ONW z uwzględnieniem podziału na obręby geodezyjne, tak jak to w tej chwili zostało określone na potrzeby ustawy o podatku rolnym. Po zakończeniu tych prac będzie istniała możliwość nadania statusu obszarów ONW obrębom górskim i podgórskim, znajdującym się w gminach z przewagą terenów górskich. Należy podkreślić roboczy charakter obecnej wersji wydzielenia ONW. Wersja ostateczna powstanie po dostarczeniu przez Główny Urząd Statystyczny aktualnych danych statystycznych pochodzących z Powszechnego Spisu Rolnego i Narodowego Spisu Powszechnego. Równolegle prowadzone są prace nad przygotowaniem kryteriów delimitacji niewielkich obszarów o szczególnie niekorzystnych warunkach gospodarowania, występujących na terenach poza wydzielonym dotychczas ONW. W oparciu o przygotowywane kryteria będzie istniała możliwość dodatkowego wydzielenia obrębów geodezyjnych (miejscowości) o szczególnie niekorzystnych warunkach gospodarowania, znajdujących się w gminach, które ze względu na jednoczesne występowanie, w innej części gminy, terenów o relatywnie dobrych warunkach gospodarowania nie zostały zakwalifikowane w całości jako ONW. Prace te zostaną ukończone w IV kwartale br. Po zakończeniu prac nad metodyczną częścią przedsięwzięcia udostępnione zostaną instrukcje dotyczące zasad wnioskowania o objęcie statusem ONW poszczególnych obrębów geodezyjnych. Należy mieć jednak na uwadze to, iż ostateczny zasięg obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania będzie wyznaczany na podstawie wynegocjowanych z Komisją Europejską kryteriów delimitacji. W związku z tym ostateczny zasięg obszarów ONW może ulec zmianom. Z poważaniem Podsekretarz stanu Zofia Krzyżanowska Warszawa, dnia 22 sierpnia 2003 r.