Odpowiedź na interpelację w sprawie kontraktów żołnierzy zawodowych
Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pani poseł Anny Sobeckiej w sprawie kontraktów żołnierzy zawodowych (7453), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień. Na wstępie niech mi wolno będzie przypomnieć, iż art. 20a ust. 2 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) przewiduje, iż żołnierz zawodowy może być wyznaczony - za jego pisemną zgodą - do pełnienia służby poza granicami państwa. Jednakże zgoda żołnierza nie jest wymagana w przypadku kierowania poza granice państwa jednostek wojskowych wydzielonych z Sił Zbrojnych RP celem udziału w: konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa lub państw sojuszniczych; misji pokojowej; akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom; szkoleniach i ćwiczeniach wojskowych; akcjach ratowniczych, poszukiwawczych lub humanitarnych; przedsięwzięciach reprezentacyjnych. Należy zauważyć, iż brak zgody nie stanowi jednak podstawy do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Tryb wyznaczania żołnierzy zawodowych do pełnienia służby wojskowej poza granicami państwa oraz wyrażania przez nich zgody na tę służbę został uszczegółowiony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie pełnienia służby wojskowej przez żołnierzy zawodowych poza granicami państwa (Dz.U. Nr 115, poz. 1197 z późn. zm.). Uwzględniając uregulowania wynikające z powyższych aktów normatywnych, szef Generalnego Zarządu Zasobów Osobowych Sztabu Generalnego WP wydał w dniu 13 lutego 2004 r. wytyczne w sprawie realizacji przedsięwzięć z zakresu zarządzania zasobami osobowymi w procesie przygotowywania trzeciej zmiany oraz funkcjonowania drugiej i trzeciej zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego w składzie Międzynarodowych Sił Stabilizacyjnych w Republice Iraku. W oparciu o nie dokonywany jest m.in. nabór do służby (pracy) w PKW w Iraku: - żołnierzy zawodowych, - żołnierzy nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, - żołnierzy rezerwy w ramach okresowej służby wojskowej, - pracowników wojska i innych osób cywilnych, zgodnie z potrzebami etatowymi PKW. Należy podkreślić, iż dobór kandydatów do służby (pracy) w PKW w Republice Iraku odbywa się na podstawie złożonych przez nich indywidualnych wniosków, natomiast żołnierze zawodowi ubiegający się o skierowanie do tej służby do wniosku powinni dodatkowo dołączyć oświadczenie o wyrażeniu zgody na jej pełnienie. Ponadto pragnę dodać, iż żołnierze zawodowi pełniący służbę na podstawie kontraktu posiadają takie same prawa i obowiązki, jak żołnierze służby stałej. Mogą oni zatem pełnić także służbę poza granicami państwa na zasadach określonych w ww. przepisach. Powyższe uregulowania przedmiotowego zagadnienia jednoznacznie określają, iż obecnie wyjazd żołnierzy zawodowych do służby w PKW w Republice Iraku jest dobrowolny i uzależniony od ich swobodnej decyzji w tym zakresie. Stan prawny w zakresie pełnienia służby wojskowej poza granicami państwa ulegnie zasadniczym zmianom od dnia 1 lipca 2004 r., kiedy to wchodzi w życie ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750), która odmiennie reguluje tę kwestię. W myśl przepisów art. 24 ust. 1 ustawy żołnierz zawodowy może być wyznaczony lub skierowany do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa. Uregulowanie to nie przewiduje możliwości wyrażania przez żołnierzy zawodowych zgody na wyjazd. Do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa żołnierz zawodowy może być wyznaczony na stanowisko służbowe bądź też skierowany do wykonywania określonych zadań, pozostając w tym czasie na stanowisku służbowym w kraju. Odmowa wyjazdu przez żołnierza zawodowego wyznaczonego na stanowisko służbowe poza granicami państwa skutkować będzie zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej (art. 111 pkt 7 nowej wojskowej ustawy pragmatycznej), a w sytuacji skierowania do wykonywania określonych zadań będzie to traktowane jak odmowa wykonania rozkazu. W tym przypadku będzie można wszcząć postępowanie dyscyplinarne bądź skierować sprawę do organów prokuratury - w efekcie, w zależności od wyników rozpatrzenia sprawy, może także zakończyć się to zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej (art. 111 pkt 12-15). Wskazane uregulowanie jest rozwiązaniem systemowym, nie ogranicza się wyłącznie do żołnierzy wyjeżdżających na incydentalne misje stabilizacyjne (np. do Republiki Iraku), lecz dotyczy generalnego zagadnienia pełnienia przez żołnierzy zawodowych służby wojskowej poza granicami państwa. Wychodzi ono naprzeciw potrzebom Sił Zbrojnych RP wynikającym z umów międzynarodowych, w szczególności z przynależności Polski do struktur NATO. Na zakończenie należy dodać, iż dowódcy jednostek wojskowych, dokonując obecnie analizy możliwości podpisania kontraktów na kolejne okresy pełnienia służby wojskowej, biorą pod uwagę przepisy nowej ustawy pragmatycznej. Dlatego też oceniają przydatność żołnierza do dalszej zawodowej służby wojskowej na podstawie takich kryteriów, jak: kwalifikacje żołnierza, uzyskiwane oceny i opinie, poziom dyscypliny, a także jego dyspozycyjność. Biorąc powyższe pod uwagę, na podpisanie kolejnego kontraktu mogą więc liczyć tylko żołnierze najlepsi, spełniający te kryteria. Przekazując powyższe wyjaśnienia, żywię nadzieję, iż uzna je Pan Marszałek za zasadne. Łączę wyrazy szacunku Sekretarz stanu Janusz Zemke Warszawa, dnia 16 czerwca 2004 r.