Odpowiedź na interpelację w sprawie wysokości stawek podatku akcyzowego na wyroby alkoholowe po wejściu Polski do Unii Europejskiej oraz skutków inicjatyw rządowych w tym zakresie
Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do pisma z dnia 14 maja 2004 r. znak: SPS-0202-7395/04, przy którym przekazana została interpelacja Pani Poseł Grażyny Paturalskiej w sprawie wysokości stawki podatku akcyzowego od alkoholu etylowego i napojów alkoholowych destylowanych po wejściu Polski do Unii Europejskiej, uprzejmie wyjaśniam, co następuje. Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825) określona została stawka tego podatku dla alkoholu etylowego i napojów alkoholowych destylowanych w wysokości 4.400,00 zł od 1 hl alkoholu etylowego 100% vol. Nie dokonano zatem obniżenia stawki akcyzy dla ww. wyrobów. Podjęcie decyzji o utrzymaniu dotychczasowego poziomu przedmiotowej stawki poprzedzone było analizami przygotowanych przez odpowiednie służby Ministerstwa Finansów wariantów wprowadzenia obniżek akcyzy w odniesieniu do wszystkich napojów alkoholowych, w tym również dla alkoholu etylowego i napojów alkoholowych destylowanych. Ministerstwo Finansów nie zdecydowało się na ustalenie przedmiotowej stawki w wysokości postulowanej przez przedstawicieli branży spirytusowej, tj. 3.100,00 zł od 1 hl alkoholu etylowego 100% vol., niemniej jednak argumenty, jakie zdaniem wnioskujących winny przemawiać za jej przyjęciem, jak również materiały przygotowane i przedstawiane przez samych zainteresowanych były przedmiotem analizy resortu. Proponowaną obniżkę wnioskujący uzasadniali, dokonując szacunkowego wyliczenia strat, na jakie budżet państwa zostanie narażony w sytuacji utrzymania dotychczasowego poziomu opodatkowania akcyzą wyrobów alkoholowych destylowanych i napływu tańszych alkoholi z państw ościennych. Przyjmowane przez branżę spirytusową założenia do dokonywanych ww. szacunków sprawiły, iż Ministerstwo Finansów odniosło się z dużą dozą ostrożności do przeprowadzonej przez wnioskujących oceny skali zagrożenia utraty wpływów do budżetu państwa z powodu utrzymania poziomu akcyzy na niezmienionym poziomie. Z drugiej strony pojawił się argument, że obniżka akcyzy do poziomu 3.100,00 zł za 1 hl alkoholu etylowego 100% vol. zwiększy krajową sprzedaż napojów alkoholowych destylowanych, co w konsekwencji spowoduje wzrost wpływów budżetowych. Niewątpliwie obniżka stawki akcyzy na alkohol etylowy i napoje alkoholowe destylowane mogłaby spowodować wzrost sprzedaży. Jednak wzrost ten nie nastąpiłby w stopniu pozwalającym na zrównoważenie spadku wielkości wpływów z akcyzy, jaki powstałby na skutek wprowadzenia zaproponowanej obniżki stawki akcyzy. Ministerstwo Finansów uznało ponadto, że proponowana obniżka mogłaby doprowadzić do nasilenia negatywnych zjawisk społecznych, wywołanych zwiększonym spożyciem napojów alkoholowych destylowanych. Nie można wykluczyć, że koszty, jakie musiałby ponieść budżet państwa na zneutralizowanie skutków ww. negatywnych zjawisk, mogłyby przewyższyć ewentualne korzyści z uzyskanych wpływów z podatku akcyzowego od ww. wyrobów. Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej i funkcjonowanie w warunkach jednolitego, wspólnego rynku stwarza jej obywatelom możliwość urzeczywistnienia zasady swobodnego przepływu osób, jak również wolność przepływu towarów. Przy niewątpliwych korzyściach płynących z tego faktu zniesienie barier celnych chroniących polski rynek przed napływem towarów z innych państw członkowskich może wpłynąć na obniżenie się konkurencyjności krajowych producentów. Nie można jednak poprzez kolejne obniżki stawek podatku akcyzowego dążyć do wyrównywania cen, bowiem występujące różnice poziomu cen między Polską a innymi krajami członkowskimi wynikają również z innych, niż obciążenia podatkowe, czynników. Z posiadanych przez Ministerstwo Finansów danych wynika, że pomimo zróżnicowania stawek akcyzy na napoje alkoholowe destylowane średnia cena brutto polskiej wódki jest porównywalna z ceną podobnego wyrobu stosowaną w Czechach, Słowacji czy na Litwie. Same więc zmiany stawek podatku akcyzowego nie ochronią polskiego przemysłu spirytusowego przed konkurencją na rynku wspólnotowym. Ministerstwo Finansów uważnie obserwuje procesy zachodzące na rynku wszystkich napojów alkoholowych. Aktualna sytuacja na rynku alkoholu etylowego przedstawia się stabilnie. Wpływy z podatku akcyzowego za okres pierwszych trzech miesięcy br. wzrosły w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego. Dynamika tego wzrostu osiągnęła poziom 114,2%. Takiego poziomu nie odnotował krajowy rynek piwa czy też wina. W tym miejscu chciałbym podkreślić, iż realizowana przez resort finansów polityka niepodnoszenia stawki akcyzy dla alkoholu etylowego jak również regulacje rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego, w powiązaniu z szeregiem nowych, bardzo istotnych rozwiązań zapisanych w nowej ustawie o podatku akcyzowym, mają wspomagać krajowych producentów w podejmowanych przez tę branżę działaniach zmierzających do podjęcia konkurencji na unijnym rynku. Należy jednak zaznaczyć, iż dopiero wspólny wysiłek, tj. połączenie działań i korelacja prowadzonej przez rząd polityki akcyzowej z realizowaną przez branżę polityką cenową i promocyjną w odniesieniu do polskich wyrobów tej branży, pozwoli na zminimalizowanie ewentualnych niekorzystnych skutków funkcjonowania Polski w obszarze wspólnego rynku. Pamiętać należy, że prowadzona polityka podatkowa ma za zadanie zabezpieczenie założonych wpływów budżetowych przy równoczesnym wypełnieniu wymogów prawa wspólnotowego w zakresie wszystkich wyrobów akcyzowych. Oczywiste jest zatem, że powyższe determinuje podejmowane przez resort decyzje również w zakresie przedmiotowych stawek akcyzy. Podkreślenia wymaga fakt, iż w ustawie budżetowej określono wpływy z podatku akcyzowego na 2004 r. przy niezmienionej stawce akcyzy dla napojów alkoholowych, w tym również dla alkoholu etylowego. Zatem obniżenie poziomu tych stawek może spowodować niezrealizowanie wpływów budżetowych. Resort finansów w pełni podziela troskę zainteresowanych o przyszłość polskich przedsiębiorstw, również branży spirytusowej, o utrzymanie poziomu zatrudnienia. Dostrzega potrzebę wypracowania takich warunków, które pozwolą na konkurowanie na wspólnotowym rynku UE. Nie można jednak zgodzić się ze stwierdzeniem, iż stawka akcyzy jest tym instrumentem, który rozwiąże problem konkurencji i zatrudnienia. Realizowana polityka cenowa, promocja polskich produktów, naszych narodowych marek - to zadania stojące przed branżą napojów alkoholowych. Odnosząc się do podniesionej w interpelacji kwestii zatrudnienia, należy stwierdzić, iż obowiązująca od 1 czerwca br. ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) stwarza możliwość udzielania zwalnianym, lub zagrożonym zwolnieniem, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, pracownikom pomocy zarówno przez ich dotychczasowego pracodawcę, jak i starostę. Ułatwia ona m.in. zdobywanie nowych kwalifikacji, co powinno przyczynić się do poprawy sytuacji zwalnianych pracowników na rynku pracy lub ochronć przed utratą pracy. Regulacje ww. ustawy nakładają na pracodawcę obowiązek uzgodnienia z powiatowym urzędem pracy zakresu i formy pomocy dla zwalnianych pracowników, w szczególności w zakresie pośrednictwa pracy, poradnictwa zawodowego, szkoleń oraz pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zobowiązała także pracodawcę do podjęcia działań polegających na zapewnieniu pracownikom przewidzianym do zwolnienia usług rynku pracy realizowanych w formie programu realizowanego przez powiatowy urząd pracy, agencje zatrudnienia lub instytucję szkoleniową. Należy także zaznaczyć, że nowa ustawa wprowadza kompleksowe zmiany w funkcjonowaniu instytucji i instrumentów rynku pracy, umożliwiające pracodawcy skorzystanie z różnych form refundacji części kosztów zatrudnienia osoby bezrobotnej lub wyposażenia stanowiska pracy. Dzięki tym instrumentom powstała możliwość efektywniejszego wykorzystania środków finansowych, przy jednoczesnym zapewnieniu bezrobotnym skutecznych sposobów wspierania ich zatrudnienia. Ze wszystkich wspomnianych wyżej możliwości będą mogli skorzystać pracownicy branży spirytusowej, jeśli rzeczywiście nastąpiłby spadek zatrudnienia. Reasumując, Ministerstwo Finansów dostrzega zarówno szanse, jak i zagrożenia związane ze wstąpieniem do UE. Na bieżąco śledzi kondycję polskiej gospodarki. Uważnie obserwuje procesy zachodzące na rynku wszystkich napojów alkoholowych, analizując wpływ różnych czynników na występujące w poszczególnych branżach zjawiska, by móc reagować stosownie do zmieniających się warunków otwartej konkurencji, w granicach wyznaczonych aktualnym stanem prawnym i możliwościami budżetu. Łączę wyrazy szacunku Podsekretarz stanu Piotr Sawicki Warszawa, dnia 19 czerwca 2004 r.