Odpowiedź na interpelację w sprawie finansowania świadczeń zdrowotnych przez Narodowy Fundusz Zdrowia na przykładzie woj. kujawsko-pomorskiego
Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Bogdana Lewandowskiego, skierowaną do ministra zdrowia, a przesłaną przy piśmie z dnia 9 kwietnia 2003 r., znak SPS-0202-3368/03, w sprawie finansowania świadczeń zdrowotnych w 2003 r. na przykładzie woj. kujawsko-pomorskiego, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień: W roku 2002 sytuacja finansowa kas chorych była wyjątkowa, gdyż kasy uzyskały w 2001 r. jednorazowo dodatkowe przychody w wysokości około 1,7 mld zł wynikające ze zmiany w tym właśnie roku zasad ewidencjonowania wpływów ze składek na ubezpieczenie zdrowotne (przejście z ewidencji kasowej na memoriałową) oraz ze skumulowanego wyniku finansowego za lata poprzednie. Mimo niezrealizowania planu przychodów ze składek na ubezpieczenie zdrowotne w 2002 r. na sumę ok. 1,1 mld zł, w sumie kasy miały nadzwyczajny dodatkowy przychód, który umożliwił im zwiększenie finansowania kosztów świadczeń zdrowotnych dla ubezpieczonych w stosunku do roku 2001. Taka sprzyjająca sytuacja nie powtórzy się już w 2003 r. Dodatkowo w 2003 r. kasy chorych, a obecnie Narodowy Fundusz Zdrowia, przejęły finansowanie dwóch procedur wysokospecjalistycznych oraz finansowanie ratownictwa medycznego. Stąd, mimo zwiększenia stawki składki w 2003 r. do 8%, nie będzie możliwe istotne zwiększenie środków na finansowanie świadczeń zdrowotnych dla ubezpieczonych, choć sytuacja ta w poszczególnych kasach, a obecnie wojewódzkich oddziałach NFZ, może być nieco odmienna. Według informacji, jakimi dysponował Urząd Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych w 2002 r., w planach finansowych kas chorych zapisano kwotę przychodów netto ze składek w wysokości 27 501,9 mln zł, wykonanie przychodów ze składek netto w 2002 r. oszacowano na kwotę 26 434,9 mln zł, w planach finansowych kas chorych na 2003 r. zapisano zaś kwotę przychodów ze składek netto w wysokości 28 446,9 mln zł. W planach finansowych kas chorych na 2002 r. zapisano kwotę 28 826,2 mln zł na koszty świadczeń dla ubezpieczonych i oszacowano wykonanie planu roku 2002 w tym zakresie na kwotę 28 395,2 mln zł, a w planie na 2003 r. zapisano kwotę 27 925,9 mln zł. Należy tutaj dodać, że ze wstępnych sprawozdań finansowych kas chorych wynika, iż 2002 r. zakończony zostanie stratą - 510,1 mln zł. Z informacji pozyskanych z Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych w planach Kujawsko-Pomorskiej RKCh na 2002 r. zapisano przychody ze składek netto w wysokości 1 285 234 tys. zł oraz kwotę 60 819 tys. zł tytułem wyrównania finansowego. Przewidywane wykonanie tego planu oszacowano na ok. 1 234 535 tys. zł. Natomiast na 2003 r. zaplanowano (przy stawce składki podwyższonej do 8%) przychody ze składek netto w wysokości 1 308 610 tys. zł powiększone o 60 127 tys. zł z tytułu wyrównania finansowego. W planie finansowym na 2002 r. Kujawsko-Pomorska RKCh zapisała kwotę 1 391 394 tys. zł na koszty świadczeń zdrowotnych dla ubezpieczonych. Według obecnych szacunków faktycznie przeznaczy na ten cel 1 408 717 tys. zł, czyli ok. 101,2% planowanej kwoty. Na 2003 r. w planie finansowym kasy przewidziano kwotę 1 342 120 tys. na koszty świadczeń, czyli 96,5% planu na 2002 r. i 95,3% przewidywanego wykonania 2002 r. Kwota przewidziana na sfinansowanie świadczeń zdrowotnych w 2003 r. wynika m.in. z faktu, iż według prognoz na początek marca 2003 r. Kujawsko-Pomorska RKCh uzyskała wynik finansowy w roku 2002 w wysokości (-36,5) mln zł. W oparciu o informacje dotyczące wszystkich kas chorych oraz Kasy Kujawsko-Pomorskiej trzeba stwierdzić, iż uzyskanie poziomu finansowania świadczeń zdrowotnych w 2003 r. na poziomie roku 2002 jest niemożliwe. W tej sytuacji Ministerstwo Zdrowia podjęło cały szereg działań zmierzających do innego ukształtowania instytucji ubezpieczenia zdrowotnego tak, by uzyskać lepsze efekty ich działań, także we współpracy ze świadczeniodawcami. Wejście w życie w życie ustawy o NFZ wprowadziło do systemu ubezpieczenia zdrowotnego istotne zmiany - zastąpiło 17 płatników prowadzących różne sposoby kontraktowania świadczeń jednym płatnikiem prowadzącym jednakową politykę kontraktowania świadczeń na terenie całego kraju. Dodatkowa zmiana z tym związana to sposób finansowania świadczeń zdrowotnych dla ubezpieczonych: poprzednio w oparciu o przychody ze składek pochodzące od ubezpieczonych w danej kasie (korygowane o kwoty wyrównania finansowego między kasami), obecnie (docelowo) w oparciu o krajowy plan zabezpieczenia świadczeń zdrowotnych (generalnie rozdział środków pochodzących m.in. ze składek między oddziały wojewódzkie funduszu, uwzględniający potrzeby zdrowotne ubezpieczonych). Ten (docelowy) sposób rozdziału środków pozwoli na finansowanie świadczeń zdrowotnych w danym województwie przy mniejszym wpływie sytuacji gospodarczej danego województwa i większym wpływie potrzeb zdrowotnych ubezpieczonych z tegoż województwa. Ze względu na konieczność uruchomienia dotychczas nierealizowanych procesów planowania potrzeb zdrowotnych system ten w pełni będzie uruchomiony w 2005 r., ale pewne jego elementy będą działać wcześniej. Zmianie ulegnie również polityka kontraktowania świadczeń zdrowotnych. Dotychczasowy sposób kontraktowania we wszystkich rodzajach świadczeń przez poszczególne kasy chorych był różnorodny i nieporównywalny. Skutkowało to przede wszystkim brakiem możliwości oceny dostępności do poszczególnych świadczeń zdrowotnych. Priorytetowym zadaniem Narodowego Funduszu Zdrowia jest ujednolicenie zasad kontraktowania świadczeń, zwłaszcza w zakresie określenia jednolitego katalogu świadczeń, jednolicie nazwanych procedur, jak również zminimalizowanie drastycznych różnic, jakie występują w cenach świadczenia porównywalnego. Należy również wspomnieć o przedsięwzięciach nakierowanych głównie na poprawę sytuacji zakładów opieki zdrowotnej. Powołany, z inicjatywy ministra zdrowia przez prezesa Rady Ministrów Międzyresortowy zespół ds. opracowania przepisów regulujących postępowanie naprawcze i układowe samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, w którego skład wchodzą przedstawiciele: Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Skarbu Państwa, Ministerstwa Sprawiedliwości, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i Ministerstwa Zdrowia, jest w trakcie opracowywania rozwiązań systemowych krótko- i długookresowych, zmierzających do ograniczenia i powstrzymania narastającego zadłużania się zakładów ochrony zdrowia. Podstawowym zadaniem zespołu jest opracowanie projektów przepisów regulujących postępowanie naprawcze samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej mających na celu oddłużenie tych zakładów, ochronę interesów wierzycieli, ograniczenie redukcji zatrudnienia wśród pracowników ochrony zdrowia. Poprawa sytuacji w ochronie zdrowia wymaga podjęcia działań zmierzających do restrukturyzacji zakładów opieki zdrowotnej, polegającej m.in. na racjonalizacji wydatkowania środków finansowych ponoszonych na utrzymanie bazy i kadry tych zakładów, jak również poprawy organizacji i zarządzania posiadanymi środkami finansowymi. Osiągnięcie tego celu wymaga ścisłej współpracy, na którą liczy minister zdrowia, wszystkich organów administracji rządowej i samorządowej z terenu woj. kujawsko-pomorskiego, związków zawodowych oraz działających na tym terenie samorządów zawodowych. Z poważaniem Minister Leszek Sikorski Warszawa, dnia 7 maja 2003 r.