Odpowiedź na interpelację w sprawie niewystarczających środków finansowych na bieżącą działalność Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii w Puławach
Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pana Posła Zygmunta Jerzego Szymańskiego w sprawie niewystarczających środków finansowych na bieżącą działalność Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii w Puławach (SPS-0202-9734/05), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień. Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii (WIHiE) prowadzi między innymi badania nad zagrożeniami wysokozakaźnymi czynnikami biologicznymi dla potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a także na rzecz bezpieczeństwa Państwa, zajmuje się również opracowywaniem skutecznych metod diagnostyki i zapobiegania chorobom odzwierzęcym wśród ludzi i zwierząt. WIHiE prowadzi samodzielnie gospodarkę w ramach posiadanych środków, kierując się zasadami efektywności ich wykorzystania i jako jednostka badawczo-rozwojowa pokrywa koszty bieżącej działalności z uzyskanych przychodów oraz odpowiada za swoje zobowiązania. Podstawą gospodarki Instytutu jest plan rzeczowo-finansowy ustalany przez Dyrektora po zaopiniowaniu przez Radę Naukową. Oznacza to, iż WIHiE samodzielnie może podejmować decyzje w sprawie korzystania z przewidzianych w jego statucie i dostępnych jemu źródeł przychodów, wśród których w szczególności można wymienić: - przychody z dotacji budżetowej oraz dotacji celowej na dofinansowanie realizacji zadań szczególnie ważnych dla planowania i realizacji polityki państwa, - przychody z tytułu wdrażania i upowszechniania wyników jego działalności oraz uczestniczenia w uzyskanych efektach ekonomicznych, - przychody z tytułu realizacji prac zleconych na rzecz resortu Obrony Narodowej. Istotnym źródłem przychodów przewidzianych przepisami ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 238, poz. 2390 z późn. zm.) są środki finansowe na naukę, ustalone na ten cel w budżecie państwa, w wyodrębnionej części, którymi dysponuje minister właściwy do spraw nauki. Jak z powyższego wynika, resort Obrony Narodowej jest tylko jednym z podmiotów, które zlecają oraz finansują zadania realizowane przez WIHiE. Środki te jednak ze swojej natury nie mogą być brane pod uwagę jako podstawowe źródło finansowania Instytutu, gdyż zgodnie z obowiązującymi przepisami resort Obrony Narodowej nie może dofinansowywać jego bieżącej działalności. Może jedynie zlecać zadania, które są niezbędne z punktu widzenia obronności i na realizację których posiada środki. Podstawą zlecenia tych prac jest corocznie decyzja budżetowa Ministra Obrony Narodowej, w której określana jest wysokość środków oraz ich przeznaczenie. Zadania realizowane są w oparciu o umowy cywilnoprawne. Na podkreślenie zasługuje fakt, że wysokość udzielonych WIHiE zleceń z resortu Obrony Narodowej nigdy nie miała związku z podnoszonym w interpelacji Pana Posła Zygmunta Jerzego Szymańskiego finansowaniem utrzymania ciągłej gotowości zabezpieczenia biologicznego bezpieczeństwa kraju przez Ośrodek Diagnostyki i Zwalczania Zagrożeń Biologicznych w Puławach. Odnosząc się do kwestii finansowania zakupu odczynników niezbędnych do działań w sytuacjach nadzwyczajnych, zauważyć należy, że resort Obrony Narodowej nie jest do tego typu działań zobowiązany. Są to zadania statutowe Instytutu i nie mogą być dofinansowywane z budżetu państwa. Wyjaśniam ponadto, że wysokość środków, jakie będą przeznaczane na działalność Ośrodka Diagnostyki i Zwalczania Zagrożeń Biologicznych w Puławach, zależy od decyzji dyrektora WIHiE. Sytuacja finansowa tego Ośrodka jest na bieżąco monitorowana w resorcie Obrony Narodowej w oparciu o informacje przekazywane przez dyrektora WIHiE. Nie wynika z nich, aby sytuacja ekonomiczna, w której znajduje się Instytut, pozwalała podzielać obawy Pana Posła Zygmunta Jerzego Szymańskiego w zakresie zagrożenia wykorzystania potencjału Ośrodka. Ponadto, w związku z otrzymanymi w przeszłości sygnałami dotyczącymi trudności natury ekonomicznej nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej jednostek badawczo-rozwojowych, w tym WIHiE, oraz w oparciu o przeprowadzoną w roku ubiegłym analizę, podjęta została próba kompleksowego rozwiązania problemów utrzymania potencjału naukowego w resorcie Obrony Narodowej. Wydane zostało w tym zakresie rozporządzenie z dnia 21 grudnia 2004 r. w sprawie połączenia Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej oraz Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii imienia Generała Karola Kaczkowskiego z Wojskowym Instytutem Medycznym (Dz. U. Nr 279, poz. 2767). Celem połączenia instytutów było m.in. osiągnięcie silniejszej pozycji konkurencyjnej, poprzez rozszerzenie oferty rynkowej, zmniejszenie kosztów jednostkowych, które miały wpłynąć na intensyfikację działalności badawczej i rozwojowej realizowanej na bazie jednego Instytutu. Natomiast koncentracja środków otrzymywanych z Narodowego Funduszu Zdrowia umożliwiłaby zwiększenie racjonalności ich wydatkowania. Istotnym elementem było również to, iż ich połączenie, a następnie nadanie utworzonej jednostce statusu państwowego instytutu badawczego, pozwoliłoby otrzymać dotacje budżetowe i tym samym osiągnąć długookresową stabilizację finansową. Jednakże w wyniku stanowiska przyjętego przez sejmową Komisję Obrony Narodowej (dezyderat nr 5 Komisji Obrony Narodowej uchwalony 6 stycznia 2005 r.) i powtórnej analizy całości przedsięwzięcia rozporządzenie zostało uchylone, zaś instytuty utrzymały swoją odrębność organizacyjną. Biorąc pod uwagę istniejące warunki oraz w pełni rozumiejąc potrzebę utrzymania, a także zapewnienia dalszego funkcjonowania kluczowego systemu ochrony i obrony przed zakażeniami biologicznymi Sił Zbrojnych RP, jakim jest Laboratorium BSL-3 Ośrodka Diagnostyki i Zwalczania Zagrożeń Biologicznych w Puławach, w ramach zleconych WIHiE prac w roku bieżącym szczególny nacisk został położony na rozwój tematów prac ukierunkowanych na przedmiotową problematykę. Nie bez znaczenia pozostaje tu jednak stanowisko Rady Naukowej, a także determinacja i kompetencje samego Dyrektora Instytutu w kierunku utrzymania wydolności finansowej tej jednostki. Przekazując powyższe informacje, żywię nadzieję, iż uzna je Pan Marszałek za wystarczające. Łączę wyrazy szacunku Minister Jerzy Szmajdziński Warszawa, dnia 20 kwietnia 2005 r.