Odpowiedź na interpelację w sprawie realizacji programów współfinansowanych przez Unię Europejską, dla których minister rolnictwa i rozwoju wsi pełni rolę instytucji zarządzającej
Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Pana Posła Czesława Mroczka przekazaną przy piśmie z dnia 22 lutego 2006 r. znak SPS-023-1260/06, dotyczącą realizacji działań w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) oraz Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich (SPO), pragnę przedstawić stanowisko w odniesieniu do podniesionych pytań. Procedurę wdrażania działań SPO określono w Uzupełnieniu SPO, które zostało wydane rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego ˝Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006˝ (Dz.U. Nr 207, poz.2117). W związku z tym procedura rozpatrywania wniosków o dofinansowanie realizacji projektu oraz przyznawania pomocy w ramach SPO podlega uregulowaniom zawartym w ww. rozporządzeniu. Jednocześnie procedury wdrożeniowe były kształtowane w taki sposób, aby na ich podstawie możliwe było zweryfikowanie, czy w danym przypadku spełnione są warunki udzielenia pomocy określone zasadami programu. Chciałbym podkreślić, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) jako instytucja wdrażająca ma obowiązek starannej weryfikacji wniosków zgodnie z zatwierdzonymi procedurami, gwarantującymi przestrzeganie przepisów dotyczących danej formy pomocy. Pracownicy ARiMR są rozliczani z realizacji powierzonych im zadań, dotyczących weryfikacji wniosków. Nie można zgodzić się z zarzutem, iż ARiMR celowo opóźnia oceny wniosków i podpisywanie umów z beneficjentami. Mając z kolei na uwadze działanie 2 PROW ˝Wsparcie gospodarstw niskotowarowych˝, przypominam, że zostało ono uruchomione w dniu 1 lutego 2005 r., w sytuacji gdy trwały jeszcze intensywne prace nad przygotowaniem systemu informatycznego ARiMR do pełnej obsługi tego działania. Od dnia 12 września 2005 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Finansów zmieniające rozporządzenie w sprawie ustanowienia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa agencją płatniczą, której udziela się warunkowej akredytacji (Dz.U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1464) i od tego momentu należy liczyć właściwy czas rozpoczęcia weryfikacji wniosków o pomoc finansową na działanie dotyczące wsparcia gospodarstw niskotowarowych. Do chwili obecnej biura powiatowe ARiMR wydały ponad 92 tys. decyzji w sprawie przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, co stanowi ponad 80% wszystkich rozpatrywanych spraw w zakresie tego działania. Równocześnie ARiMR dokonuje wypłaty przyznanego wsparcia. I tak dotychczas płatności otrzymało ponad 42 tys. beneficjentów, a kolejne są wypłacane na bieżąco. Mając powyższe na uwadze, chciałbym zaznaczyć, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) dokłada wszelkich starań, aby weryfikowanie wniosków, a w ślad za tym wydanie decyzji o przyznaniu płatności, w zakresie omawianego działania, nastąpiło w możliwie najkrótszym terminie, a także aby podobna sytuacja nie miała miejsca w przyszłości. W odniesieniu do pytania drugiego chciałbym zapewnić, że doskonalenie zawodowe doradców, jak również poprawa wyposażenia ośrodków doradztwa rolniczego w sprzęt i pomoce dydaktyczne są przedmiotem troski resortu. W związku z tym w latach 2002-2004 był realizowany program Phare PL0104.02,,System doradztwa rolniczego˝, którego celem było przygotowanie jednostek doradztwa rolniczego, tj. ośrodków doradztwa rolniczego oraz Krajowego Centrum Doradztwa Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich, obecnie Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, do pomagania rolnikom w gospodarowaniu, po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Ponad 800 doradców zostało przeszkolonych metodą kształcenia na odległość z zakresu standardów w produkcji roślinnej i zwierzęcej, obowiązujących w Unii Europejskiej, a 65 przygotowanych do wspomagania procesu tworzenia grup producentów rolnych. Wszystkie ośrodki doradztwa rolniczego otrzymały sprzęt komputerowy w ramach systemu wymiany wiedzy i informacji. Ustawa o jednostkach doradztwa rolniczego (Dz.U. z 2004 r. Nr 251, poz. 2507) określiła zadania Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, z których doskonalenie zawodowe kadry doradczej należy do priorytetów działalności. W roku 2005, oprócz ww. kursu metodą kształcenia na odległość, dodatkowo uruchomiono kurs z zakresu rolnictwa ekologicznego. Wydano wiele broszur dla doradców, a także zorganizowano tradycyjne kursy i szkolenia z różnego zakresu tematycznego. Jest to jednak ilość niewystarczająca w stosunku do potrzeb. Resort rolnictwa opracował fiszę,,Budowa doradczego zintegrowanego systemu zarządzania gospodarstwami rolnymi˝ do sfinansowania w ramach środków Transition Facility w celu przygotowania doradców i instytucji doradczych do pełnienia swoich funkcji w nowym okresie programowania, tj. w latach 2007-2013. Uruchomienie tego programu uzależnione jest od uzyskania akceptacji Unii Europejskiej. Równocześnie chciałbym poinformować, że w resorcie rolnictwa są prowadzone prace nad opracowaniem systemu doradztwa rolniczego, który odpowiadałby na wyzwania wynikające z reformy Wspólnej Polityki Rolnej. Wypracowane rozwiązania będą miały na celu zarówno zapewnienie wysokiej jakości usług doradczych dla rolników, stabilizację instytucji doradczych, jak również umożliwienie rozwoju zawodowego doradców rolniczych, a tym samym podniesienie prestiżu tego zawodu. Odnosząc się do pytania nr 3, uprzejmie informuję, że w MRiRW zakończono już prace nad nowelizacją rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 187, poz. 1929 z późn. zm.) zmierzające m.in. do przedłużenia terminu określonego w § 14a. Proponowana zmiana spowoduje przedłużenie możliwości składania zaświadczeń ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy do 31 grudnia 2006 r. Projekt został przekazany pod obrady Rady Ministrów, publikację rozporządzenia w Dzienniku Ustaw przewiduje się w marcu 2006 r. W nawiązaniu do sprawy wykluczenia z zalesiania działek o powierzchni poniżej 0,3 ha pragnę przypomnieć, iż ww. rozporządzenie w dotychczasowym brzmieniu daje możliwość złożenia tzw. wniosku grupowego przez producentów rolnych niespełniających indywidualnie określonych w rozporządzeniu wymogów, w tym także minimalnej powierzchni. Mając na uwadze podniesioną kwestię dotyczącą uzyskania renty strukturalnej przez osobę, której małżonek, będący beneficjentem działania 1 PROW, zmarł, informuję, że ramowe uregulowania prawne odnośnie do wcześniejszych emerytur zawiera rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EAGGF), nowelizujące i uchylające niektóre rozporządzenia. Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia państwa członkowskie mogą ustanowić więcej lub bardziej restrykcyjne warunki dla przyznawania wsparcia Wspólnoty dla rozwoju wsi, pod warunkiem jednak, że warunki te będą zgodne z celami i wymaganiami zawartymi w niniejszym rozporządzeniu. W krajowym porządku prawnym nie było zatem możliwości przyznawania renty strukturalnej małżonkowi zmarłego beneficjenta, jeżeli ten małżonek nie spełnia określonych warunków, gdyż byłoby to uregulowanie mniej restrykcyjne od warunków przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1257/1999 r. Szczegółowe kwestie dotyczące przyznawania rent strukturalnych w ramach działań 1 PROW określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.). Zgodnie z § 10 tego rozporządzenia małżonkowi uprawnionego do renty strukturalnej, w razie śmierci tego uprawnionego, przyznaje się rentę strukturalną, nie dłużej niż do dnia, do którego tę rentę pobierałby uprawniony, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki: 1) przekazane gospodarstwo rolne stanowiło źródło utrzymania dla obojga małżonków; 2) małżonek uprawnionego do renty strukturalnej: a) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, b) nie prowadzi działalności rolniczej. Z praktyki wynika, że najczęstszą przyczyną, dla której nie jest możliwe przejęcie renty strukturalnej po zmarłym beneficjencie renty strukturalnej, jest nieosiągnięcie wieku uprawniającego do ubiegania się o rentę strukturalną. Jednak w tego typu przypadkach renta strukturalna może zostać przejęta przez żyjącego małżonka po osiągnięciu wymaganego wieku. Do czasu, kiedy małżonek uprawnionego do renty strukturalnej spełni wymogi umożliwiające mu przejęcie renty strukturalnej po zmarłym współmałżonku, może nawiązać stosunek pracy lub świadczyć usługi na podstawie umów cywilnoprawnych albo kontynuować bądź rozpocząć prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Należy jednak zaznaczyć, iż zgodnie z § 15 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia wypłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu, jeżeli uprawniony do renty strukturalnej jest zatrudniony lub wykonuje inną pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W związku z powyższym z dniem przejęcia renty strukturalnej małżonek zmarłego beneficjenta renty strukturalnej powinien rozwiązać wiążącą go umowę o pracę bądź umowę o świadczenie usług, aby doszło do wypłaty renty strukturalnej. Z poważaniem Minister Krzysztof Jurgiel Warszawa, dnia 17 marca 2006 r.