Odpowiedź na interpelację w sprawie niekonstytucyjności zapisu art. 10 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Odpowiadając na pismo z dnia 14 marca 2006 r. znak: SPS-023-1591/06, dotyczące interpelacji posła Eugeniusza Grzeszczaka w sprawie niekonstytucyjności zapisu art. 10 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, uprzejmie wyjaśniam, co następuje. Art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) określa zasady zaliczania okresów ubezpieczenia społecznego rolników przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) - w ust. 1 do emerytury, a w ust. 2 do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zarówno w przypadku emerytury, jak i renty z tytułu niezdolności do pracy zasada zaliczania ww. okresów przy ustalaniu prawa do tych świadczeń jest jednakowa. Okresy rolne uwzględnia się przy ustalaniu prawa do każdego z tych świadczeń tylko wtedy, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury lub renty i tylko i wyłącznie w zakresie niezbędnym do uzupełnienia każdego z tych okresów. W związku z powyższym przepisy art. 10 w żadnym przypadku nie naruszają zasady równości i sprawiedliwości społecznej w ujęciu konstytucyjnym. Uprzejmie informuję, że zasady zaliczania okresów ubezpieczenia społecznego rolników przy ustalaniu wysokości emerytury z FUS określa art. 56 ww. ustawy, a zasady zaliczania tych okresów przy ustalaniu wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy określa art. 63 ww. ustawy. I w tym przypadku faktycznie występują pewne różnice. Przy ustalaniu wysokości emerytury lub renty jednakowo traktowane są tylko te okresy ubezpieczenia społecznego rolników, które zaliczone zostały przy ustalaniu prawa do tych świadczeń na zasadach określonych w ww. art. 10. Natomiast z tytułu pozostałych okresów ubezpieczenia społecznego rolników przysługuje zainteresowanemu zwiększenie tylko do emerytury. Zwiększenie to oblicza się według zasad wymiaru przewidzianych dla części składkowej ustalanej w myśl przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Uprzejmie wyjaśniam, że ww. różnice wynikają z faktu, że emerytura jest świadczeniem, które generalnie wypłaca się ubezpieczonemu po zakończeniu aktywności zawodowej. Naturalnym więc jest to, że przy ustalaniu wysokości tego świadczenia zlicza się wszystkie okresy ubezpieczenia i opłacania składek do systemu ubezpieczenia społecznego (a więc również i do systemu rolnego), w całym okresie aktywności zawodowej. Natomiast renta z tytułu niezdolności do pracy zgodnie z ww. ustawą jest świadczeniem wyłącznie okresowym i wypłacana jest nie dłużej niż do osiągnięcia przez ubezpieczonego wieku emerytalnego. Na przestrzeni życia zawodowego może się zdarzyć, że okres aktywności zawodowej rolnika, który oprócz prowadzenia działalności rolniczej okresowo podejmuje dodatkowo pracę poza rolnictwem, będzie kilkakrotnie przerywany okresem pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, a ponadto może to być renta raz z systemu ubezpieczenia powszechnego, a drugi raz z systemu rolnego. Do przyznania prawa i ustalenia wysokości tej ostatniej ubezpieczonemu niezbędne są okresy ubezpieczenia społecznego rolników. Wobec powyższego nie można uznać ww. rozwiązania za niekonstytucyjne, ponieważ renta z tytułu niezdolności do pracy ubezpieczonemu, który ukończył wiek emerytalny, zamieniona zostanie z urzędu na emeryturę. Wtedy też okresy ubezpieczenia społecznego rolników na podstawie ww. art. 56 mogą zostać zaliczone temu ubezpieczonemu do wysokości emerytury, jeżeli wystąpi ze stosownym wnioskiem do ZUS. Minister Krzysztof Michałkiewicz Warszawa, dnia 12 kwietnia 2006 r.