Odpowiedź na interpelację w sprawie interpretacji przepisów dotyczących przekształcenia kolegiów w wyższe szkoły zawodowe
Wielce Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na skierowaną na moje ręce interpelację Pani Poseł Krystyny Szumilas w sprawie warunków ewentualnego utworzenia Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Gliwicach (nr SPS-023-1633/06), pragnę uprzejmie wyjaśnić, co następuje. Podniesiony przez Panią Poseł w punkcie 1 problem możliwości podjęcia przez nauczycieli akademickich pracy w publicznej wyższej szkole zawodowej w Gliwicach należy rozpatrywać w dwóch aspektach. Pierwszym jest możliwość podjęcia przez nauczyciela akademickiego zatrudnienia w drugim i ewentualnie kolejnych miejscach pracy. Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym wprowadziła obowiązek uzyskiwania przez nauczyciela akademickiego zatrudnionego w uczelni jako podstawowym miejscu pracy zgody rektora tejże uczelni na podjęcie każdego nowego zatrudnienia, które odbywa się w drodze nawiązania stosunku pracy, a także w przypadku uruchamiania działalności gospodarczej (art. 129). Od indywidualnej oceny rektora zależy więc wyrażenie zgody (bądź nie) na podjęcie przez nauczyciela akademickiego każdego nowego zatrudnienia, przy czym ustawa w żaden sposób nie ogranicza decyzji rektora, ani też nie reguluje, w ilu miejscach nauczyciel akademicki może wykonywać pracę. Należy podkreślić, że wskazana zasada wejdzie w życie z dniem 1 września 2006 r. Drugim aspektem poruszonej sprawy jest zdolność nauczyciela akademickiego do firmowania minimum kadrowego. Pojęcie minimum kadrowego odniesione jest przez ustawodawcę do kierunków studiów, co oznacza, że zdolność do firmowania minimum jest w ustawie skojarzona nie z uczelnią (w sensie miejsca pracy), a z kierunkiem studiów (prowadzonym przez podstawową jednostkę organizacyjną uczelni). Przytoczony w piśmie Pani Poseł art. 9 pkt. 4 cyt. ustawy ustala zasadę, że nauczyciel akademicki może być wliczony do minimum kadrowego ˝nie więcej niż dwukrotnie, z tym że tylko do jednego minimum kadrowego studiów drugiego stopnia˝, ale w tym samym zdaniu wyjaśnia, że ˝w przypadku gdy podstawowa jednostka organizacyjna uczelni prowadzi na danym kierunku studia pierwszego i drugiego stopnia, do minimum kadrowego studiów pierwszego stopnia mogą być wliczani nauczyciele akademiccy stanowiący minimum kadrowe kierunku studiów drugiego stopnia˝. Przytoczony zapis oznacza, że jeśli uczelnia prowadzi studia w układzie 3+2 (np. licencjat+uzupełniające magisterskie), to nauczyciel akademicki, który firmuje minimum na tym kierunku, jest do niego zaliczony de facto jeden raz. W efekcie takiej regulacji każdy nauczyciel akademicki firmujący minimum kadrowe np. w Uniwersytecie Śląskim na studiach drugiego stopnia może po raz drugi być zaliczony do minimum na innym kierunku (w innej jednostce podstawowej tej samej uczelni lub w innej dowolnie wybranej szkole wyższej), ale wyłącznie na studiach pierwszego stopnia. Ponieważ przepisy obowiązującego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 28.03.2002 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać uczelnia, aby utworzyć i prowadzić kierunek studiów, oraz nazw kierunków studiów (Dz. U. Nr 55, poz. 480, z późn. zm.) ustalają, że możliwość zaliczenia do minimum kadrowego musi być związana z możliwością nawiązania stosunku pracy w wymiarze pełnego etatu, zatem nauczyciel akademicki przed wyrażeniem zgody na firmowanie minimum kadrowego jest zobowiązany uzyskać także zgodę na ˝drugie˝ zatrudnienie od rektora uczelni, która jest dla niego podstawowym miejscem pracy. Warto zaznaczyć, że jeden nauczyciel akademicki może posiadać zgodę rektora na nawiązanie dodatkowego stosunku pracy np. w 4 miejscach, ale minimum kadrowe zawsze będzie mógł firmować tylko dwukrotnie (w tym raz na studiach drugiego stopnia). Poruszona w punkcie 3 pisma Pani Poseł kwestia warunków, które musi spełniać uczelnia, aby prowadzić kształcenie na kierunku studiów (w tym na kierunku filologia), obecnie jest regulowana przez cyt. powyżej rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 28.03.2002 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać uczelnia, aby utworzyć i prowadzić kierunek studiów, oraz nazw kierunków studiów (Dz. U. Nr 55, poz. 480, z późn. zm.). Trwają natomiast zaawansowane prace nad nowym rozporządzeniem regulującym omawiane sprawy, które będzie wydane na podstawie przepisów nowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, co oznacza także, że jeszcze w tym roku akademickim zaczną obowiązywać nowe, trochę bardziej ˝liberalne˝, przepisy dotyczące np. liczby nauczycieli akademickich firmujących minima kadrowe, co jest warunkiem niezbędnym do uruchomienia kierunku studiów. Natomiast nie jest dotychczas uregulowana w przepisach sprawa minimalnej liczby kierunków, na prowadzenie których tworzona uczelnia publiczna powinna posiadać pozytywną opinię PKA, aby Minister mógł wystąpić z wnioskiem do Rady Ministrów o jej utworzenie. Biorąc jednak pod uwagę konieczność dokonania oceny szansy nowo tworzonej uczelni na stabilność ekonomiczną, a także na dalszy rozwój, w opinii MEiN możliwość utworzenia nowej uczelni powinna być powiązana z warunkiem posiadania przez nią na starcie uprawnień do prowadzenia co najmniej 3 kierunków studiów. Z przykrością muszę natomiast poinformować Panią Poseł, iż w sprawie możliwości uruchomienia w Gliwicach publicznej wyższej szkoły zawodowej zmuszony jestem podtrzymać negatywne stanowisko wyrażone przez mojego poprzednika w piśmie do marszałka województwa śląskiego z dnia 20.12.2004 r. Pragnę podkreślić, iż ważnym powodem uchwalenia ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych była potrzeba umożliwienia zdobycia wyższego wykształcenia przez młodych ludzi z miast i regionów pozbawionych szkół wyższych. Nowe państwowe uczelnie zawodowe powinny być zatem uruchamiane przede wszystkim w ośrodkach miejskich, w których nie działają inne uczelnie publiczne. Przyjęcie powyższego priorytetu jest - wobec ograniczonych możliwości budżetu państwa - szczególnie uzasadnione. W opisanej powyżej sytuacji najbardziej prawidłowym rozwiązaniem wydaje się rozszerzenie zakresu kształcenia o kierunki humanistyczne czy społeczne przez istniejącą w Gliwicach Politechnikę Śląską. Pomimo iż Politechnika Śląska jest z założenia uczelnią techniczną, to z formalnego punktu widzenia nic nie stoi na przeszkodzie, aby jej oferta kształcenia była wzbogacona także o kierunki humanistyczne. Z wyrazami szacunku Podsekretarz stanu Stefan Jurga Warszawa, dnia 30 marca 2006 r.