Odpowiedź na interpelację w sprawie egzekwowania ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 7 marca 2006 r. (znak: SPS-023-1490/06) dotyczące interpelacji posła Andrzeja Markowiaka w sprawie egzekwowania ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 25, poz. 202 i Nr 175, poz. 1458), udzielam poniższych wyjaśnień. Z dniem 1 stycznia 2006 r. wszedł w życie przepis przenoszący do polskiego prawodawstwa obowiązek zawarty w art. 5 ust. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.Urz. WE L 269, z 21.10.2000, z późn. zm.) dotyczący zapewnienia systemu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji, a mianowicie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Zgodnie z tymi przepisami, wprowadzający pojazd jest obowiązany zapewnić sieć zbierania pojazdów, obejmującą terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu (wprowadzający pojazd może zapewnić sieć na podstawie umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu). Celem wprowadzenia cytowanych przez Pana Posła przepisów art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji było zapewnienie na terytorium całego kraju ogólnodostępnej dla wszystkich właścicieli pojazdów sieci zbierania pojazdów, co pozwoli na realizację jednego z podstawowych celów, który dyrektywa 2000/53/WE, nakłada na Państwa członkowskie. Praktyczne wykonywanie tego celu odbywa się poprzez tworzenie na terenie Polski szczelnego systemu, gwarantującego skierowanie wszystkich wyeksploatowanych pojazdów do profesjonalnych stacji demontażu, co pozwoli także na działalność tych podmiotów bez konieczności konkurowania z szarą strefą. Natomiast opłata za brak sieci jest tylko instrumentem zmuszającym przedsiębiorców wprowadzających pojazdy do realizacji spoczywającego na nich obowiązku zapewnienia sieci. Odnosząc się do pytania na temat podstawy prawnej, prawa Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Środowiska do wykładni intencji ustawodawcy, pragnę poinformować, że Minister Środowiska jest uprawniony do wyrażania swojej opinii i zajęcia stanowiska w sprawach należących do jego właściwości. Podsekretarz Stanu działa w tym zakresie z upoważnienia Ministra Środowiska. Chciałbym podkreślić, że Minister Środowiska nie dokonuje wykładni przepisów. Stanowisko wyrażone w piśmie powołanym w interpelacji, że 90 dni, za które nie nalicza się opłaty, może obejmować również okres pierwszego kwartału 2006 r., ma na celu umożliwienie wprowadzającym pojazdy wypełnienie obowiązku zapewnienia sieci zbierania pojazdów mimo zaistniałych trudności we wdrażaniu przepisów tej ustawy, tj. krótki okres czasu na dostosowanie się stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów do bardziej rygorystycznych wymagań techniczno-organizacyjnych, które zaczęły obowiązywać dopiero od listopada 2005 r., czy konieczność uzyskania przez podmioty nowych decyzji w zakresie gospodarki odpadami. O trudnościach w tworzeniu sieci zbierania pojazdów świadczą również kontrole przeprowadzone przez Inspekcję Ochrony Środowiska. Ponadto pragnę podkreślić, że zgodnie z art. 14 ww. ustawy przedsiębiorcy wprowadzający pojazdy, którzy nie wypełnili obowiązku zapewnienia sieci, są obowiązani do naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci. Jednakże obowiązek obliczenia opłaty za brak sieci powstaje dopiero na koniec roku kalendarzowego. Ww. opłata powinna być wpłacona na konto NFOŚiGW do dnia 31 marca roku następującego po roku, którego opłata dotyczy. Dodatkowo, zgodnie z art. 17 ustawy, Główny Inspektor Ochrony Środowiska będzie dokonywał weryfikacji wysokości wpłaconych opłat i w przypadku wpłaty w wysokości niższej od należnej, w wydawanej przez niego decyzji będzie określana wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci. W związku z tym, pierwsze informacje o wpływach z opłat za brak sieci będą dostępne dopiero w II kwartale przyszłego roku. Zatem rozważania na temat strat finansowych wydają się być przedwczesne. Jednocześnie pragnę poinformować, że przedsiębiorcy wprowadzający pojazdy, od końca grudnia 2005 r. rozpoczęli składanie do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zawiadomień o podjęciu działalności w zakresie produkcji, importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów, zgodnie z art. 13 przedmiotowej ustawy. Będą one również podstawą do rozliczania podmiotów z obowiązku zapewniania sieci zbierania pojazdów. Do dnia 22.03.2006 r. wpłynęło 61 zawiadomień - największa liczba zawiadomień została złożona w miesiącu lutym. 33 podmioty zgłosiły zapewnienie sieci (24 podmioty wprowadzające powyżej 1000 pojazdów i 9 podmiotów wprowadzających nie więcej niż 1000 pojazdów w ciągu roku kalendarzowego). W przypadku stwierdzenia, na podstawie przysyłanych danych, że podmioty nie zapewniają sieci zgodnej z wymogami art. 11 ust. 1 ustawy, GIOŚ informuje podmioty o konieczności jej uzupełnienia. Należy zauważyć, że ustawa przewiduje jednak pewne wyjątki dotyczące sposobu realizacji obowiązku zapewnienia sieci. Wprowadzający na terytorium kraju nie więcej niż 1000 pojazdów w roku kalendarzowym mogą wybrać sposób realizacji tego obowiązku - albo organizować sieć, albo wnieść opłatę za wprowadzony pojazd. Opłaty w wysokości 500 zł od każdego pojazdu wprowadzonego na terytorium kraju uiszczane są również przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, które dokonują wewnątrzwspólnotowego nabycia lub importu, gdyż nałożenie na nich obowiązku zapewnienia sieci zbierania pojazdów byłoby zbyt dużym obciążeniem. Opłata ma zatem charakter ekwiwalentu za niewypełnienie obowiązku zorganizowania sieci zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji. Opłaty te będą wpłacane w momencie wprowadzenia pojazdu na teren kraju na odrębny rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Sposób określenia obowiązku w zakresie zbierania wynika ze struktury wprowadzanych pojazdów na rynek polski, bowiem jak wskazują wyniki sprzedaży w Polsce, chociażby te za rok 2004, liczba używanych pojazdów wprowadzanych na terytorium kraju (około 830 tys. pojazdów) znacznie przewyższyła sprzedaż pojazdów nowych (około 318 tys. pojazdów), przy czym pojazdy, których wiek przekracza 10 lat stanowiły 72,7% (w wieku do 4 lat - 3,7%, od 4 do 10 lat - 23,6%). Sytuacja taka powtórzyła się również w roku 2005, w którym liczba używanych pojazdów wprowadzanych na terytorium kraju wzrosła do 850 tys. pojazdów, z czego pojazdy w wieku przekraczającym 10 lat stanowiły 67,2% (w wieku do 4 lat - 4,7%, od 4 do 10 lat - 28,2%), przy jednoczesnym spadku liczby sprzedanych nowych pojazdów do około 240 tys. pojazdów. Należy przy tym zaznaczyć, że zdecydowanie większa liczba pojazdów używanych została sprowadzona przez indywidualne osoby fizyczne. Chciałbym potwierdzić, że w pełnym zakresie podzielam stanowisko pani Teresy Warchałowskiej - Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Środowiska w piśmie z dnia 27 grudnia 2005 r., znak: DIOŚ 073/38/11261/05/ŁT/JSD. Resort środowiska dokonał szczegółowej analizy obowiązujących przepisów, co pozwoliło mu na udzielenie odpowiedzi powołanej w interpelacji poselskiej. Należy przy tym zaznaczyć, że wprowadzający pojazdy, którzy wykorzystają limit 90 dni w I kwartale 2006 r. będą zobowiązani do posiadania zorganizowanej sieci przez wszystkie pozostałe dni roku. Z poważaniem Minister Jan Szyszko Warszawa, dnia 31 marca 2006 r.