Odpowiedź na interpelację w sprawie wprowadzenia barier ochronnych przed importem na rynek Polski i Unii Europejskiej chińskich łożysk
Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację nr SPS-023-845/06 z dnia 30 stycznia 2006 r. pana posła Wojciecha Wilka w sprawie możliwości wprowadzenia środków ochronnych przed importem na rynek polski i UE chińskich łożysk przesyłam informację dotyczącą możliwości stosowania instrumentów, jakie w ramach Unii Europejskiej służą do ograniczania takiego importu. Instrumenty ochrony rynku unijnego, jakie mogą być zastosowane wobec importu z krajów trzecich, w tym Chin. Zgodnie z art. 133 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) wspólna polityka handlowa jest oparta na jednolitych zasadach i znajduje się w kompetencjach Wspólnoty. Oznacza to, że instrumenty polityki handlowej, w tym instrumenty ochrony rynku, są ustanawiane przez Radę lub Komisję Europejską w drodze decyzji i rozporządzeń stosowanych bezpośrednio. Rząd Polski od 1 maja 2004 r. stracił prawo do ich samodzielnego ustanawiania. Od tej daty jest to możliwe tylko na szczeblu Wspólnoty i wobec importu z krajów trzecich (np. Chin) wchodzącego na cały obszar celny UE. W ramach tego systemu ustanawiane są w ramach UE instrumenty ochronne wynikające z przeprowadzonego: a) postępowania antydumpingowego, regulowanego postanowieniami rozporządzenia Rady Nr 384/96 o ochronie przed przywozem na rynek wspólnoty towarów po cenach dumpingowych z państw niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej, b) postępowania antysubsydyjnego regulowanego postanowieniami rozporządzenia Rady Nr 2026/97 o ochronie przed przywozem na rynek wspólnoty towarów subsydiowanych z państw niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej, c) postępowania przeciw nadmiernemu przywozowi towarów z krajów trzecich regulowane postanowieniami rozporządzenia Rady Nr 519/94 o wspólnych regułach przywozu towarów z niektórych państw trzecich na rynek wspólnoty (tzw. safeguard ogólny), d) postępowania przeciw nadmiernemu przywozowi towarów z Chin regulowane postanowieniami rozporządzenia Rady Nr 427/2003 o przejściowym mechanizmie ochronnym w stosunku do niektórych towarów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (tzw. chiński safeguard lub TPSSM). W wyniku tych postępowań są ustanawiane cła dodatkowe (pobierane dodatkowo oprócz cła w wysokości aktualnie obowiązującej) lub też ograniczenia ilościowe tego importu albo określone zobowiązania składane przez ekspertów z krajów trzecich. Cechą charakterystyczną tych instrumentów ochronnych jest to, że wprowadza się je w wyniku postępowania, w trakcie którego konieczne jest stwierdzenie, że import szkodzi lub zagraża wyrządzeniem szkody przemysłowi unijnemu. Wspólną cechą tych instrumentów jest także to, że wprowadzone w ich ramach środki ochronne służą czasowej ochronie przemysłu unijnego przed niekorzystnymi skutkami importu z krajów trzecich. W dalszej części tej odpowiedzi przedstawione zostaną w skrócie przesłanki wprowadzenia unijnych środków ochronnych (antydumpingowych, antysubsydyjnych i ochronnych przed nadmiernym importem) na podstawie ww. rozporządzeń oraz procedury wprowadzania tych środków. środki antydumpingowe Przesłankami wprowadzenia środków antydumpingowych są: dumping, szkoda dla przemysłu Wspólnoty, związek przyczynowy między importem po cenach dumpingowych a szkodą dla przemysłu Wspólnoty oraz interes Wspólnoty. Z dumpingiem mamy do czynienia w sytuacji, gdy cena eksportowa towaru jest niższa od jego tzw. wartości normalnej. Wartość normalna, z zastrzeżeniem pewnych szczególnych przypadków, jest to cena, po jakiej dany towar jest sprzedawany w normalnym obrocie handlowym na rynku kraju, z którego towar jest eksportowany (kraj eksportu). Tak więc, ogólnie mówiąc, dumping występuje, gdy towar jest sprzedawany za granicę taniej niż na rynku kraju eksportu. Główną metodą ustalenia dumpingu jest więc porównanie cen sprzedaży na rynku kraju eksportu i cen sprzedaży tego samego produktu na eksport. Różnica tych cen stanowi tzw. margines dumpingu. Margines dumpingu obliczany jest zasadniczo dla wszystkich eksporterów podejrzanych o stosowanie dumpingu i najczęściej jest on różny dla poszczególnych eksporterów w ramach danego kraju. Jeżeli stwierdzono występowanie marginesu dumpingu poniżej 2% ceny eksportowej, traktuje się to jako brak dumpingu i odstępuje od nakładania środków antydumpingowych. Dla ustalenia dumpingu bierze się pod uwagę najczęściej okres jednego roku, bezpośrednio poprzedzający wszczęcie postępowania antydumpingowego. Drugim warunkiem nałożenia środków antydumpingowych, oprócz ustalenia marginesu dumpingu powyżej 2%, jest wykazanie, że przemysł krajowy (wspólnotowy) wytwarzający produkt podobny ponosi szkodę. Szkoda w kontekście stosowania środków antydumpingowych określana jest jako istotna i przejawia się po stronie przemysłu wspólnoty przede wszystkim: spadkiem sprzedaży danego towaru i udziału w rynku, zmniejszeniem się produkcji i wykorzystania zdolności produkcyjnych, wzrostem zapasów, zmniejszeniem zatrudnienia, spadkiem zysków, pojawieniem się niekorzystnych tendencji w zakresie przepływów pieniężnych i in. Nie wszystkie z wymienionych wskaźników szkody muszą zachodzić jednocześnie, ani też żaden z nich oddzielnie nie ma decydującej roli dla stwierdzenia, że przemysł Wspólnoty ponosi szkodę. Niemniej jednak w toku postępowania antydumpingowego wszystkie te czynniki muszą zostać przeanalizowane. Szkoda oprócz faktycznej, rzeczywiście występującej jest również rozumiana jako zagrożenie szkodą, a także jako istotne opóźnienie w powstaniu przemysłu. Ten ostatni przypadek ma miejsce, gdy brak jest jakiegoś przemysłu w UE, a jego powstanie jest niemożliwe z uwagi na import po cenach dumpingowych. Dla potrzeb stwierdzenia występowania szkody analizuje się okres nie krótszy niż 3 lata poprzedzające wszczęcie postępowania. Kolejną przesłanką niezbędną do nałożenia środków antydumpingowych jest stwierdzenie występowania związku przyczynowego między importem po cenach dumpingowych a szkodą występującą po stronie przemysłu Wspólnoty. Ta część analizy obejmuje przede wszystkim badanie występowania czynników innych niż import po cenach dumpingowych i ich wpływu na sytuację przemysłu Wspólnoty. Przykładami innych czynników mogą być: import niedumpingowany, zmiany technologii, konkurencja innych producentów w ramach UE, zmiany popytu na rynku UE, wahania kursów walut itp. Czwartą i ostatnią z przesłanek ustanowienia środków antydumpingowych jest stwierdzenie, że ich wprowadzenie leży w interesie Wspólnoty. W tym celu bada się wpływ, jaki wywrze ewentualny środek antydumpingowy na podmioty inne niż producenci danego towaru. Chodzi tutaj o przedsiębiorstwa wykorzystujące towar w procesie produkcji oraz finalnych konsumentów. Interesy tej grupy są zazwyczaj sprzeczne z interesem wnioskodawców postępowania, czyli producentów unijnych. Stwierdzenie, że sytuacja przetwórców i konsumentów danego towaru nie ulegnie znacznemu pogorszeniu, może prowadzić do wprowadzenia środka antydumpingowego na import tego towaru. W praktyce interes Wspólnoty w znacznie większym stopniu bywa utożsamiany z interesem producentów - wnioskodawców niż konsumentów. Spełnienie ww. czterech przesłanek, tj. stwierdzenie występowania dumpingu, szkody dla przemysłu Wspólnoty, związku przyczynowego między importem po cenach dumpingowych a szkodą dla przemysłu Wspólnoty oraz uzasadnienie, że wprowadzenie ograniczeń w imporcie danego towaru leży w interesie Wspólnoty, pozwala na wprowadzenie środków antydumpingowych. środek antydumpingowy może mieć dwie podstawowe formy - cło antydumpingowe i zobowiązanie cenowe. środki antydumpingowe wprowadzane są na okres 5 lat z możliwością przedłużenia w wyniku postępowania przeglądowego. środki antysubsydyjne Sybsydiowanie jest drugim poza dumpingiem zjawiskiem, które może być traktowane jako element nieuczciwej konkurencji, jeżeli przysparza eksporterom nieuzasadnionych korzyści i daje im przewagę nad producentami Wspólnoty. Subsydium to materialny wkład przez rząd lub podmiot publiczny w postaci: - bezpośredniego transferu funduszy lub potencjalnego transferu (np. gwarancja kredytowa). - zaniechania poboru należnych składek i płatności (podatków, składek na ubezpieczenie społeczne opłat itp.), - dostarczenia dóbr lub usług, który przysparza korzyści beneficjantowi (podmiotowi gospodarczemu). Jednak samo stwierdzenie występowania subsydiowania produkcji czy sprzedaży jakiegoś towaru na teren Wspólnoty nie jest wystarczającą przesłanką do zastosowania środków wyrównawczych. Podobnie jak w przypadku wyżej przedstawionych warunków wprowadzenia środków antydumpingowych, konieczne jest tutaj stwierdzenie występowania szkody materialnej, którą ponosi przemysł Wspólnoty (szkoda może mieć formę również zagrożenia szkodą lub istotnego opóźnienia w powstaniu przemysłu Wspólnoty), związku przyczynowego między subsydiowanym importem a tą szkodą oraz braku przeciwwskazań z punktu widzenia interesu Wspólnoty. Do ustalenia dodatkowych, obok subsydiowania, warunków wprowadzenia środków antysubsydyjnych stosuje się metody identyczne jak w postępowaniu antydumpingowym. środki antysubsydyjne (wyrównawcze) mogą mieć formę: ceł wyrównawczych, zobowiązań cenowych oraz zobowiązań rządu subsydiującego. środki wyrównawcze stosuje się na okres 5 lat z możliwością ich przedłużenia do czasu, gdy zniknie zagrożenie ze strony subsydiowanego importu. środki ochronne przed nadmiernym przywozem i warunki ich wprowadzenia. W odróżnieniu od wyżej przedstawionych środków antydumpingowych i antysubsydyjnych, środki ochrony przed nadmiernym importem nie są traktowane jako instrumenty przeciwdziałające nieuczciwym praktykom w handlu międzynarodowym. Zgodnie z Porozumieniem WTO w sprawie środków ochronnych, środki te mogą być zastosowane w wyjątkowych sytuacjach. Mianowicie w przypadku, gdy import wzrasta tak szybko i na takich warunkach, że wyrządza poważną szkodę krajowym producentom. Warunkiem wprowadzenia środka ochronnego jest stwierdzenie, że w okresie co najmniej trzech ostatnich lat nastąpił wzrost importu w ilościach bezwzględnych i w stosunku do produkcji i konsumpcji Wspólnoty. Nie ma określonego progu wzrostu importu (np. o 20, 30 czy 50%), jednak wzrost ten powinien być znaczący na tle poprzedzającego okresu. Jeżeli chodzi o warunki importu, szczególnej analizie w tym kontekście podlegają ceny, po jakich realizowany jest import. Ceny analizuje się w porównaniu z cenami towaru podobnego lub bezpośrednio konkurencyjnego na rynku krajowym. W przypadku stwierdzenia, że ceny towarów importowanych są niższe niż ceny producentów krajowych, mamy do czynienia ze zjawiskiem podcięcia cenowego - jednego z podstawowych wskaźników służących do ilościowego określenia szkody, jaka powstaje na skutek nadmiernego importu. Ceny w imporcie nie muszą być niższe od cen krajowych producentów. Dla stwierdzenia szkody wystarczy, że w toku postępowania ustalone zostanie, iż ceny te są na takim poziomie, że nie pozwalają wzrosnąć cenom krajowym do poziomu zapewniającego pokrycie kosztów i osiągnięcie zysku. W przypadku stwierdzenia wzrastającego importu oraz niskich cen, po jakich realizowany jest ten import, do nałożenia środków ochronnych konieczne jest także ustalenie, że import ten powoduje szkodę przemysłowi Wspólnoty. Podobnie jak w przypadku postępowań antydumpingowych i antysubsydyjnych koniecznym warunkiem nałożenia środka ochronnego jest stwierdzenie związku przyczynowego między nadmiernym przywozem a szkodą po stronie przemysłu Wspólnoty. W tym kontekście istotne jest zbadanie innych czynników niż nadmierny import, które mogą negatywnie wpływać na stan przemysłu. Ostatnim, koniecznym warunkiem wprowadzenia środków ochronnych przed nadmiernym importem jest stwierdzenie, że takiemu działaniu nie sprzeciwia się interes Wspólnoty. Specyficzne środki ochronne w stosunku do Chin Cechą charakterystyczną ww. instrumentów ochronnych jest to, że nie są one skierowane przeciwko konkretnemu krajowi, lecz mogą być zastosowane przeciw poszczególnym (antydumping, antysubsydia) lub wszystkim łącznie krajom trzecim (safeguard), bez precyzowania konkretnego kraju. Prawo UE przewiduje również możliwość stosowania pewnych ograniczeń importowych w stosunku do konkretnych krajów trzecich. Podstawy stosowania takich środków znajdują się głównie w umowach o handlu preferencyjnym (o ustanowieniu strefy wolnego handlu lub unii celnej), podpisanych przez UE z krajami trzecimi. UE podpisała takie umowy z wieloma krajami i grupami krajów, jednak nie ma takiej umowy z Chińską Republiką Ludową. Prawo unijne przewiduje jednak możliwość zastosowania środków ochronnych tylko w stosunku do importu z Chin. Podstawą zastosowania takich środków jest rozporządzenie Rady Nr 427/2003 o przejściowym mechanizmie ochronnym w stosunku do niektórych towarów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (tzw. chiński safeguard lub TPSSM). Warunkiem wprowadzenia środków ochronnych w formie dodatkowych ceł lub ograniczenia ilościowego jest stwierdzenie, że import danego towaru z Chin jest dokonywany w takich ilościach lub na takich warunkach (cenowych), że powoduje lub zagraża spowodowaniem zakłóceń na rynku Wspólnoty. Ponadto warunkiem wprowadzenia środków ochronnych na podstawie tego rozporządzenia może być sytuacja, w której inny członek WTO zastosował środki ochronne w stosunku do Chin i istnieje zagrożenie, że na skutek tych środków może nastąpić wzmożony import na obszar celny Wspólnoty. Tak więc omawiane rozporządzenie przewiduje znacznie bardziej łagodne warunki, które muszą być spełnione dla zastosowania środków ochronnych. Szczególny mechanizm ochronny w stosunku do Chin został przewidziany w Protokole akcesji tego kraju do światowej Organizacji Handlu i obowiązywał on będzie do 2013 r. Inny dokument określający zasady uczestnictwa w światowej Organizacji Handlu - Raport Grupy Roboczej ds. akcesji Chin do WTO - przewiduje możliwość wprowadzenia ograniczeń w imporcie z Chin wyrobów tekstylnych i odzieżowych. Na tej podstawie Komisja Europejska zawarła z Rządem Chińskim porozumienie regulujące dostęp chińskich tekstyliów w najbliższych latach (szczegółowy opis poniżej). Procedury wprowadzania środków ochronnych Jak to zostało podane wcześniej, unijne środki ochrony rynku wprowadzane są w wyniku unijnego postępowania, w toku którego KE bada, czy zachodzą materialne przesłanki zastosowania odpowiednich środków. a) unijne postępowanie antydumpingowe i antysubsydyjne Wniosek o wszczęcie postępowania. Postępowanie ochronne przed przywozem towarów po cenach dumpingowych lub przed przywozem towarów subsydiowanych może zostać wszczęte przez Komisję Europejską z urzędu lub na wniosek złożony w imieniu i na rzecz przemysłu Wspólnoty. W praktyce postępowania wszczynane są wyłącznie na wniosek przemysłu. Przemysł Wspólnoty to ogół unijnych producentów danego towaru lub znaczna ich część. W prawie ochronnym UE znaczna część przemysłu to przedsiębiorcy reprezentujący co najmniej 25% całkowitej produkcji danego towaru. Jednak oprócz tego warunku, aby wniosek mógł być złożony na rzecz przemysłu Wspólnoty, musi on uzyskać poparcie przedsiębiorców reprezentujących ponad 50% produkcji wszystkich wypowiadających się na temat wniosku. Spełnienie powyższych warunków decyduje o legitymacji procesowej wnioskodawcy. Dobrze przygotowany wniosek o wszczęcie postępowania powinien zawierać informacje na temat: - produktu, którego ma dotyczyć postępowanie, i ewentualny środek. Bardzo istotne jest dokładne wskazanie zagranicznego produktu i jego odpowiednika na krajowym rynku, - podmiotów, na które wywrze skutek wprowadzenie środków, - wielkości dumpingu/subsydium, - szkody po stronie przemysłu krajowego. Wszystkie zawarte we wniosku informacje powinny być potwierdzone odpowiednimi dokumentami. Muszą one być wiarygodne i wystarczające dla potwierdzenia zawartych we wniosku twierdzeń. źródłami informacji akceptowanymi przez Komisję Europejską dla potrzeb wniosku o wszczęcie postępowania są przede wszystkim: - faktura, - lista cenowa, - oferta, - badania rynkowe, - periodyki, - publikacje państwowe, - opracowania zawodowe (magazyny sektorowe) - oficjalna statystyka, - raporty i studia, - na temat szkody - własne informacje księgowe. Największą wartość reprezentują źródła wymienione na początku listy, są to tzw. źródła bezpośrednie. Nie zawsze istnieje możliwość dotarcia do faktur zagranicznych przedsiębiorstw, zwłaszcza gdy z wnioskiem występuje słaby i rozproszony przemysł. Wówczas Komisja skłonna jest do zaakceptowania źródeł pośrednich. Niemniej jednak brak dostępu do pewnych informacji nie jest traktowany jako usprawiedliwienie wad wniosku. Jak więc widać, wniosek musi zawierać dużo dokładnych informacji. Z tego też powodu przed złożeniem wniosku przedstawiciele przemysłu zainteresowanego wszczęciem postępowania nieformalnie współpracują z Komisją nad przygotowaniem wniosku. Prace takie trwają nawet pół roku i w ponad 50% potencjalni inicjatorzy postępowania odstępują od ostatecznego złożenia wniosku. Wszczęcie postępowania. Wniosek zazwyczaj zostaje złożony po nieformalnym zaakceptowaniu wniosku przez Komisję. Gromadzenie informacji. W toku postępowania Komisja Europejska, jako odpowiedzialna za prawidłowe przeprowadzenie procedury, pozyskuje informacje z różnych źródeł. Podstawowym instrumentem w tym procesie są: kwestionariusze, wizyty weryfikacyjne na miejscu oraz spotkania wyjaśniające. W pierwszej kolejności Komisja rozsyła kwestionariusze do następujących podmiotów: - eksporterów - w celu ustalenia marginesu dumpingu lub kwoty subsydium, - importerów (powiązanych i niepowiązanych) - dla ustalenia ceny na rynku Wspólnoty i następnie podcięcia lub zaniżenia ceny ze strony dumpingowego/subsydiowanego importu, - producentów wspólnotowych - dla określenia szkody, - podmiotów wykorzystujących dany towar i konsumentów - dla ustalenia interesu Wspólnoty. Dostarczone w kwestionariuszach dane są najważniejszymi informacjami gromadzonymi w postępowaniu. W przypadku gdy Komisja nie może otrzymać wypełnionych kwestionariuszy, np. na skutek braku współpracy ze strony eksporterów, opiera swoje ustalenia na tzw. informacjach dostępnych, najczęściej na danych zawartych we wniosku. W celu weryfikacji danych z kwestionariuszy Komisja prowadzi wizyty weryfikacyjne w konkretnych przedsiębiorstwach. W przypadku odmowy przeprowadzenia wizyty Komisja może nie brać pod uwagę informacji przedstawionych w kwestionariuszu. Komisja czerpie także informacje z wystąpień stron zainteresowanych w postępowaniu - mogą one przedstawiać wnioski i informacje na ich poparcie zarówno w formie pisemnej, jak i ustnej. środki tymczasowe. Po przeprowadzeniu wstępnej analizy zgromadzonego materiału i po stwierdzeniu, że import po cenach dumpingowych/import subsydiowany wyrządza przemysłowi Wspólnoty szkodę, która w przypadku braku natychmiastowego działania byłaby trudna do naprawienia, Komisja Europejska, po konsultacjach z Komitetem Doradczym, może wprowadzić środki tymczasowe. środki ostateczne. W wyniku ostatecznych ustaleń stwierdzających występowanie dumpingu/subsydiowania, szkody po stronie przemysłu Wspólnoty, związku przyczynowego między powyższymi oraz ustaleniu, że wprowadzenie środków ochronnych nie jest sprzeczne z interesem Wspólnoty, Komisja Europejska wnioskuje do Rady o wprowadzenie ostatecznych środków ochronnych. Rada podejmuje w tym przypadku decyzję i rzadko decyzja ta nie jest zgodna z sugestią Komisji. b) postępowanie ochronne przed nadmiernym przywozem środki ochronne przed nadmiernym importem wprowadzane są w Unii Europejskiej w sposób nieco inny niż środki antydumpingowe i wyrównawcze. Podstawowa różnica dotyczy tutaj zainicjowania procedury, czyli złożenia wniosku o wszczęcie postępowania ochronnego. W odróżnieniu od wyżej opisanych zasad wniosek o wszczęcie postępowania składany jest do Komisji Europejskiej przez kraj członkowski, nie zaś bezpośrednio przez zainteresowany przemysł Wspólnoty. Przemysł danego kraju członkowskiego zwraca się do swojej narodowej administracji, przedstawiając jej informacje świadczące o tym, że import spoza Wspólnoty realizowany jest w tak zwiększonych ilościach i na takich zasadach, że wyrządza on lub zagraża wyrządzeniem szkody krajowym producentom towaru podobnego lub bezpośrednio konkurencyjnego. Informacje te, w formie wniosku o podjęcie działań ochronnych, są przekazywane przez administrację do Komisji Europejskiej. Komisja rozsyła ten wniosek do pozostałych krajów członkowskich UE z zapytaniem, czy podobna sytuacja ma miejsce na ich krajowych rynkach. Po otrzymaniu zwrotnych informacji z poszczególnych państw i przeprowadzeniu konsultacji w ramach Komitetu Doradczego Komisja Europejska, jeżeli istnieją ku temu przesłanki, wszczyna postępowanie ochronne przed nadmiernym przywozem danego towaru. Za prowadzenie postępowania ochronnego przed nadmiernym importem odpowiedzialna jest Komisja Europejska. W toku postępowania, podobnie jak w przypadku postępowań antydumpingowych i antysubsydyjnych, Komisja gromadzi i analizuje informacje pochodzące od wszystkich zainteresowanych stron: producentów, importerów, użytkowników, handlowców, konsumentów itp. Komisja Europejska również w tym postępowaniu stosuje kwestionariusze i może prowadzić wizyty weryfikacyjne u zainteresowanych podmiotów. Wszystkie zainteresowane podmioty mogą w toku postępowania składać wnioski oraz przedstawiać informacje na ich poparcie oraz komentować ustalenia Komisji. Decyzję o wprowadzeniu ostatecznych środków ochronnych podejmuje Komisja Europejska. W postępowaniu przed nadmiernym przywozem przemysł danego kraju w celu wszczęcia postępowania powinien zwrócić się do administracji państwowej, w Polsce do Ministerstwa Gospodarki, z informacjami umożliwiającymi zidentyfikowanie stanu faktycznego. Informacje te muszą świadczyć o fakcie importu spoza Wspólnoty w tak zwiększonych ilościach i na takich zasadach, że wyrządza on lub grozi wyrządzeniem szkody krajowym producentom danego towaru. Należy jednak zauważyć, że w przeciwieństwie do środków antydumpingowych i antysubsydyjnych, środki przed nadmiernym importem nie są traktowane jako instrumenty przeciwdziałające nieuczciwym praktykom w handlu międzynarodowym, a mogą one być zastosowane tylko w wyjątkowych sytuacjach. Ma to miejsce w przypadku, gdy import wzrasta tak szybko i na takich warunkach, że wyrządza szkodę krajowym producentom. Wzrost ten musi być też wynikiem nieprzewidzianych okoliczności związanych z koncesjami przyznanymi w ramach WTO. Ponadto środki ochronne przed nadmiernym przywozem, w przeciwieństwie do środków antydumpingowych i antysubsydyjnych, stosowane są erga omnes, tzn. przeciwko całemu importowi danego produktu, niezależnie od kraju pochodzenia. W toku postępowania ochronnego przed nadmiernym przywozem bada się tendencje występujące w imporcie w okresie co najmniej trzech ostatnich lat poprzedzających wszczęcie postępowania przed nadmiernym importem. Szczególnej analizie w tym okresie podlegają ceny, po jakich realizowany jest import. W przypadku stwierdzenia wzrastającego importu na rynek unijny oraz niskich cen importowych konieczne jest także ustalenie, że import ten powoduje poważną szkodę przemysłowi Wspólnoty. Wskaźnikami, które mogą pomóc w ustaleniu tego faktu, są: zmniejszenie się produkcji przemysłu Wspólnoty, zmniejszenie się sprzedaży i udziału w rynku, zmniejszenie się wykorzystania mocy produkcyjnych, zmniejszenie się zysków lub pojawienie się strat związanych z konkurencją cenową ze strony importu, wzrost zapasów, zmniejszenie zatrudnienia, pogorszenie się wskaźników związanych z przepływem kapitału i inne. Warunkiem nałożenia środka ochronnego jest stwierdzenie związku przyczynowego między nadmiernym przywozem a szkodą po stronie przemysłu krajowego (unijnego) oraz, że takie działanie nie naruszy interesu Wspólnoty. Należy podkreślić, że Unia Europejska bardzo rzadko stosuje safeguard. Do tej pory próbę nałożenia tego środka podjęto tylko 3 razy, z czego 2 razy zakończyła się pomyślnie. Nigdy jednak nie udało się nałożyć tzw. chińskiego safeguardu (TPSSM). W związku z powyższym postępowanie przeciw nadmiernemu importowi jest trudne do przeprowadzenia i ma nikłe szanse na pomyślne zakończenie. W tej sytuacji zaleca się raczej głębszą analizę postępowania antydumpingowego, gdyż istnieje większe prawdopodobieństwo na jego pozytywne zakończenie, ponieważ: - standardy wykazania szkody są niższe w postępowaniu antydumpingowym niż w postępowaniu przeciw nadmiernemu przywozowi. W tym pierwszym przypadku nie musi to być poważna szkoda, a jedynie pogorszenie się niektórych wskaźników, takich jak np. udział w rynku czy wskaźniki finansowe, - szkoda może być wykazana na przykładzie wybranej próbki producentów, co oznacza, że po wszczęciu postępowania wystarczy współpraca kilku firm, które wypełnią szczegółowe kwestionariusze, ale nie muszą to być wszyscy zainteresowani, co w przypadku małych firm jest bardzo pomocne, - środki antydumpingowe mogą ponadto zapewnić przemysłowi bardziej trwałą ochronę niż środki ochronne przed nadmiernym importem. Wynika to przede wszystkim z faktu, że środki antydumpingowe wprowadzane są na okres pięciu lat z możliwością wielokrotnego przedłużania, natomiast środki ochronne wprowadza się na okres czterech lat z możliwością tylko jednokrotnego przedłużenia. Ponadto środki ochronne przed nadmiernym importem muszą być weryfikowane po dwóch latach od wprowadzenia. Nie ma analogicznego wymogu w odniesieniu do środków antydumpingowych, - środki antydumpingowe mają jeszcze tę dodatkową przewagę nad środkami ochronnymi przed nadmiernym importem, że procedura ich wprowadzania jest mniej wymagająca i ogranicza znacząco wpływ krajów członkowskich na ostateczną decyzję w porównaniu ze środkami ochronnymi. Ponadto nawet w ostatecznym głosowaniu nad wprowadzeniem środków ochronnych w przypadku dumpingu i subsydiów wystarczy zwykła większość w Radzie, natomiast w przypadku środków ochronnych przed nadmiernym importem wymagana jest większość kwalifikowana. Większość taka jest w praktyce bardzo trudna do uzyskania, ponieważ środki ochronne przed nadmiernym importem są traktowane jako środki ˝polityczne˝ w odróżnieniu od bardzo technicznego instrumentu, jakim są środki antydumpingowe czy antysubsydyjne. W odpowiedzi na drugie pytanie informuję, że Rząd polski nie podejmował działań w tym zakresie, co wynika z regulacji unijnych. W świetle obowiązujących przepisów inicjatywa wszczęcia postępowania ochronnego leży po stronie przemysłu. Jednocześnie należy podkreślić, że potencjalny wnioskodawca powinien skontaktować się z innymi producentami łożysk w Polsce oraz w Europie i skonsultować, czy są zainteresowani wszczęciem procedury. Dołączam wzór tabeli, którą są zobowiązane wypełnić firmy wnioskujące o wszczęcie postępowania przed nadmiernym importem*). Z poważaniem Minister Piotr Grzegorz Woźniak Warszawa, dnia 16 lutego 2006 r.