Odpowiedź na interpelację w sprawie konieczności uszczegółowienia rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 lipca 2000 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w postępowaniu sądowym
Szanowny Panie Marszałku! Uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację Pana Posła Andrzeja Gut-Mostowego, nadesłaną przy piśmie Pana Marszałka z dnia 4 lipca 2006 r., SPS - 023 - 3611/06, w sprawie konieczności uszczegółowienia rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 lipca 2000 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w postępowaniu sądowym W związku rozbieżnościami pojawiającymi się w wykładni stosowanej przez organy skarbowe, jak również na skutek pytań kierowanych przez biegłych sądowych do Ministerstwa Sprawiedliwości, Minister Sprawiedliwości w sierpniu 2004 r. zwrócił się do Ministra Finansów o dokonanie urzędowej interpretacji przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535, z późń. zm.) i udzielenie odpowiedzi, czy prawidłowe jest stosowanie wobec biegłych sądowych wydających opinie na zlecenie sądu postanowień art. 15 ust. 3 tej ustawy. Minister Finansów w urzędowej interpretacji z dnia 29 kwietnia 2005 r., nr PP3-8121-130/2005/AK/864, w sprawie zakresu stosowania przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług do czynności wykonywanych na zlecenie sądu przez adwokatów, biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. Urz. Min. Fin. Nr 6, poz. 71) uznał, iż czynności biegłego wydającego opinię na zlecenie sądu nie korzystają z wyłączenia z zakresu ustawy o podatku od towarów i usług. Nie jest bowiem spełniony jeden z warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług. Opinia biegłego jest dowodem w postępowaniu sądowym, a nie usługą, której bezpośrednim odbiorcą jest uczestnik postępowania. Dlatego nie można przyjąć, iż sąd bierze odpowiedzialność za czynności wykonywane przez biegłego. W świetle powyższego uznać należy, że kwota wynagrodzenia biegłego sądowego obliczana na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 1975 r. w sprawie kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 46, poz. 254, z późn. zm.) stanowi wartość brutto. Każdy biegły ma obowiązek odprowadzić od niej podatek od towarów i usług na zasadach ogólnych określonych ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Odnosząc się pytania zawartego w interpelacji, wskazać należy, że kwestie objęte interpelacją były również przyczyną wystąpienia w dniu 3 listopada 2005 r. przez Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego, który do chwili obecnej nie rozpoznał sprawy. W Ministerstwie Sprawiedliwości został opracowany projekt rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zmieniającego rozporządzenie w sprawie kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w postępowaniu sądowym. Projekt ten przewiduje w § 2 wprowadzenie dodatkowego ust. 3a stanowiącego, iż ustalone wynagrodzenie biegłych za wykonaną pracę podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tym wynagrodzeniu. Taki zapis sprawiałby, iż wszyscy biegli otrzymywaliby wynagrodzenie w wysokości wynikającej z przepisów cytowanego rozporządzenia. Potrzebę nieuszczuplania wynagrodzeń biegłych za sporządzoną opinię dostrzeżono także w trakcie prac nad projektem rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez biegłych, kuratorów ustanowionych dla strony w danej sprawie oraz innych osób i instytucji. Akt ten powinien być wydany w celu wykonania delegacji zawartej w art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398). Przyjęto w nim zasadę, że najpierw oblicza się wynagrodzenie biegłego według zasad w nim wskazanych. Byłaby to kwota netto. Tak ustalone wynagrodzenie podwyższać się będzie o kwotę podatku. Należy ponadto zauważyć, w ramach prac nad reformą wymiaru sprawiedliwości został opracowany projekt ustawy o osobach fizycznych oraz instytucjach naukowych lub specjalistycznych uprawnionych do sporządzania i wydawania opinii w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy. Zawiera on delegację dla Ministra Sprawiedliwości do określenia - w drodze rozporządzenia - wysokości i zasad wynagrodzenia biegłych i osób wykonujących czynności biegłego oraz instytucji naukowych lub specjalistycznych. W przypadku wejścia w życie projektu wymienionej ustawy oraz jej aktów wykonawczych utraciłoby moc prawną powołane wcześniej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 1975 r. Wreszcie nadmienić należy, że w dniu 26 czerwca 2006 r. został skierowany do Sejmu przez Radę Ministrów projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 734), który przewiduje zmianę art. 15 ust. 3, zawierającego przesłanki do nieuznawania pewnych czynności za działalność gospodarczą. W ich świetle czynności biegłych nie byłyby traktowane jako taka działalność. Mając na uwadze powyższe okoliczności, można spodziewać się, iż w niedługim czasie problem związany z uiszczaniem podatku VAT przez biegłych zostanie rozwiązany. Z wyrazami szacunku Sekretarz stanu Beata Kempa Warszawa, dnia 27 lipca 2006 r.