Odpowiedź na interpelację w sprawie przedłużającej się blokady Cieśniny Pilawskiej przez władze Federacji Rosyjskiej, powodującej wstrzymanie żeglugi handlowej i turystycznej na wodach Zalewu Wiślanego
Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pani Posłanki Beaty Bublewicz, Pana Posła Sławomira Nowaka oraz Pana Posła Krzysztofa Liska przekazaną pismem nr SPS-023-3194/06 z dnia 22 czerwca br. w sprawie żeglugi przez Cieśninę Pilawską i po Zalewie Wiślanym, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji: Strona polska traktuje problem zapewnienia swobodnej żeglugi przez Zalew Wiślany i Cieśninę Pilawską jako sprawę wymagającą ostatecznego uregulowania prawnomiędzynarodowego. Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych od początku lat dziewięćdziesiątych podejmuje wysiłki na rzecz ostatecznego uregulowania kwestii żeglugi po Zalewie Wiślanym i przez Cieśninę Pilawską. Pragnęłabym pokrótce przypomnieć podstawowe etapy negocjacji tej kwestii ze stroną rosyjską w ostatnich 15 latach. Rozmowy zostały podjęte wiosną 1991 roku; od początku celem strony polskiej było uzyskanie zgody na żeglugę szerokiej kategorii statków morskich. Kolejne tury rozmów ze stroną rosyjską odbyły się w lipcu 1991 r., w marcu 1992 r., w listopadzie 1993 r., w lutym 1994 r. oraz we wrześniu 1994 r. W maju 1996 r. odbyła się w Kaliningradzie ostatnia runda negocjacji. Delegacja polska potwierdziła wcześniej prezentowane stanowisko, iż swobodny przepływ statków przez Cieśninę Pilawską i po Zalewie Wiślanym/Kaliningradzkim to ważny krok ku uregulowaniu żeglugi w tym rejonie, nadaniu jej bardziej europejskiego charakteru oraz aktywizacji portów morskich Zalewu, zgodnie z kierunkiem rozwoju polsko-rosyjskiej współpracy. Jednak wobec negatywnego stanowiska strony rosyjskiej negocjacje dotyczące umowy zostały zawieszone. W lipcu 2002 r. strona rosyjska zaproponowała ponowne podjęcie negocjacji przy wykorzystaniu rosyjskiego projektu umowy z 1995 roku. Projekt ten został przez stronę polską odrzucony. 10 grudnia 2004 roku MSZ RP przedłożyło własny projekt Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o żegludze po Zalewie Wiślanym i przez Cieśninę Pilawską. Do chwili obecnej nie uzyskaliśmy stanowiska rosyjskiego MSZ w tej sprawie. Strona rosyjska informowała jedynie, iż dokument poddany został konsultacjom międzyresortowym. W związku z powyższym w dniu 28 października 2005 r. MSZ przekazało Ambasadzie Federacji Rosyjskiej w Warszawie notę monitującą, z prośbą o ˝informacje na temat stanu zaawansowania prac strony rosyjskiej nad przedmiotowym projektem oraz podanie ewentualnego terminu rozpoczęcia negocjacji˝. W dniu 16 grudnia 2005 r. wpłynęła do MSZ nota Ambasady FR informująca, że problemem zajmuje się grupa robocza ds. określenia warunków technicznych żeglugi po Zalewie Wiślanym/Kaliningradzkim. Strona rosyjska zobowiązała się przedstawić swoje stanowisko wobec przekazanego projektu umowy dopiero po zapoznaniu się z wynikami prac tej grupy. W związku z ww. notą oraz ustaleniami dokonanymi w ramach polsko-rosyjskiej grupy roboczej w sprawie określenia warunków technicznych żeglugi po Zalewie Wiślanym/Kaliningradzkim (2-3 lutego 2006), według których dopuszcza się żeglugę statków o określonych parametrach po akwenie, w dniu 6 maja 2006 r. przekazano Ambasadzie FR drugą notę, w której strona polska ponownie poprosiła stronę rosyjską o zajęcie stanowiska odnośnie do przekazanego projektu umowy. Pomimo sfinalizowania prac ww. grupy roboczej, w bieżącym roku ponownie wystąpiły trudności w żegludze statków pasażerskich między polskimi i rosyjskimi portami nadzalewowymi. W chwili pojawienia się pierwszych pogłosek o zawieszeniu żeglugi Konsul Generalny RP w Kaliningradzie Jarosław Czubiński podjął kroki wyjaśniające. 5 maja br. Konsul Generalny wystosował pismo do Gubernatora Obwodu Kaliningradzkiego Gieorgija Boosa, wyrażając swoje zaniepokojenie w tej sprawie. Odbył też szereg spotkań z przedstawicielami poszczególnych pionów administracji obwodowej, w tym z najwyższymi urzędnikami: Jurijem Szalimowem, I zastępcą Gubernatora Obwodu Kaliningradzkiego, Michaiłem Pliuchinem, Ministrem Rozwoju Regionalnego i Współpracy z Samorządami Rządu Obwodu Kaliningradzkiego oraz Walierijem Sieliezniowem, zastępcą Przewodniczącego Dumy Obwodu Kaliningradzkiego. 8 maja br. do MSZ RP wezwany został chargé d˝affaires Federacji Rosyjskiej. W związku z jego nieobecnością w Warszawie zastąpił go Radca Ambasady, którego Wicedyrektor Departamentu Polityki Wschodniej poinformował, iż polskie MSZ oczekuje na pilne wyjaśnienie przyczyn i podstaw prawnych wstrzymania żeglugi oraz wskazanie działań prowadzących do wznowienia ruchu pasażerskiego. 12 maja br. chargé d˝affaires Rzeczypospolitej Polskiej w Moskwie Wiktor Ross poruszył powyższą kwestię podczas rozmowy z Ministrem Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej Siergiejem Ławrowem i Dyrektorem Departamentu Europy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej Igorem Bratczikowem. Ponadto 19 maja br. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Pani Barbara Tuge-Erecińska poruszyła sprawę przywrócenia żeglugi po Zalewie Wiślanym w rozmowie z nowo mianowanym Ambasadorem Federacji Rosyjskiej w Warszawie Władimirem Grininem. Kolejna nota w przedmiotowej sprawie została wręczona przedstawicielowi Ambasady Rosyjskiej w Warszawie dnia 2 czerwca br. W piśmie MSZ RP ponowił prośbę o udzielenie oficjalnej odpowiedzi na pytanie o warunki przywrócenia żeglugi statków pasażerskich między polskimi i rosyjskimi portami nadzalewowymi. Uwzględniwszy powyższe informacje MSZ nie może zgodzić się z tezą o swojej bierności w kwestii zapewnienia swobody żeglugi po Zalewie Wiślanym i przez Cieśninę Pilawską. Resort przez wiele lat podejmował działania na rzecz rozwiązania problemu żeglugi w regionie, mając na uwadze przede wszystkim interes naszego kraju oraz jego obywateli. Wobec braku stosownych zobowiązań traktatowych strony rosyjskiej uznać należy, iż Ministerstwo Spraw Zagranicznych wykorzystało wszystkie dostępne środki dla uregulowania przedmiotowej kwestii. W odpowiednim terminie zostały podjęte adekwatne działania dyplomatyczne, zarówno w Warszawie, jak i na placówkach w Moskwie i Kaliningradzie. Jednocześnie pragnę sprostować, iż ruch statków handlowych i turystycznych na wodach Zalewu Wiślanego nie został - jak ujęli to Państwo Posłowie - wstrzymany przez zablokowanie Cieśniny Pilawskiej przez stronę rosyjską. Bez przeszkód mogą być wykonywane rejsy jednostek wszystkich bander wpływających z Morza Bałtyckiego przez Cieśninę Pilawską do rosyjskich portów nadzalewowych, jeśli Zarząd Portów w Kaliningradzie wyda danemu statkowi stosowne zezwolenie (zazwyczaj zezwolenia takie są wydawane). Jednostka pływająca nosząca dowolną banderę, po uzyskaniu takiego zezwolenia, może wejść m.in. do portu w Bałtijsku i Kaliningradzie. Z możliwości tej korzysta polski armator Żegluga Gdańska, wykonując rejsy pasażerskie między Trójmiastem a Bałtijskiem. Strona rosyjska zapewniła też, iż jednostki handlowe pod polską banderą mogą wykonywać rejsy przez Cieśninę Pilawską do polskich portów nadzalewowych i z powrotem. Odnośnie do drugiej części pytania dotyczącego mojej wypowiedzi dla ˝Gazety Wyborczej˝ pragnę jeszcze raz sprostować, iż MSZ od wielu lat uważnie obserwuje wydarzenia związane z żeglugą na akwenie. Wszelkie utrudnienia z tym związane wywierają negatywny wpływ zwłaszcza na rozwój całego regionu i tylko w tym sensie sprawa ma charakter regionalny. Kwestia odpowiednich działań na rzecz rozwiązania problemu, obejmujących prace nad stworzeniem ram prawnych koniecznych dla zawarcia stosownej umowy dwustronnej, należy do kompetencji polskiego rządu. Podkreślam z całą stanowczością, iż wysiłki te będą przez mój resort kontynuowane. Z poważaniem Minister Anna Fotyga Warszawa, dnia 13 lipca 2006 r.