Odpowiedź na interpelację w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów prawnych w przedmiocie wypłaty przez Skarb Państwa odszkodowań z tytułu wywłaszczenia gruntów przeznaczonych pod pasy drogowe
Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 19 kwietnia 2006 r., o sygn. SPS-023-2286/06, przekazującego interpelację Posła na Sejm RP Pana Józefa Rojka w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów prawnych w przedmiocie wypłaty przez Skarb Państwa odszkodowań z tytułu wywłaszczania gruntów przeznaczonych pod pasy drogowe, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Stosownie do dyspozycji art. 9a ust. 1 pkt 7 oraz art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1548 z późn. zm.), w związku z § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 października 2005 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Transportu i Budownictwa (Dz. U. Nr 220, poz. 1900), gospodarka nieruchomościami oraz funkcjonowanie i rozwój infrastruktury transportu, w tym w szczególności budowa i utrzymanie dróg publicznych, spoczywa w kompetencjach Ministra Transportu i Budownictwa. Wskazać jednak można, że kwestia zgodności z prawem ograniczenia czasowego dochodzenia roszczenia o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości z przeznaczeniem ich na drogi publiczne była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 20 lipca 2004 r. o sygnaturze SK 11/02 dotyczącym zgodności art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, iż ˝w sprawie odszkodowań za nieruchomości wywłaszczone na drogi publiczne zaistniały wystarczające przesłanki na rzecz odejścia od pełnej ekwiwalentności odszkodowania. Zakwestionowana regulacja była bowiem aktem jednorazowym i miała na celu uporządkowanie stanu prawnego dróg, co do których od około 50 lat stan faktyczny nie pokrywał się ze stanem prawnym. Ponadto uprawnione podmioty (wywłaszczeni) miały możliwość dochodzenia swoich praw, czego jednak w odpowiednim czasie nie czyniły. Warto tu przypomnieć w pełni aprobowaną w demokratycznych państwach prawnych rzymską zasadę: Ius civile vigilantibus scriptum est, co oznacza, że prawo cywilne wymaga dbałości zainteresowanego o swoje prawa (...) Art. 73 ust. 4 zaskarżonej ustawy tworzy mechanizm regulujący wywłaszczanie nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, który powoduje pewne ograniczenie ekwiwalentności odszkodowania. Prowadzi do tego zarówno odsunięcie w czasie możliwości złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania, ograniczenie okresu dochodzenia roszczenia, jak też brak określenia terminu zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz wyłączenie z zakresu czasowego waloryzacji okresu między dniem utraty własności a dniem ustalenia wysokości odszkodowania. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego rozwiązanie to pozostaje jednakże w granicach wyznaczonych przez konstytucyjny wymóg przyznania słusznego odszkodowania, którego słuszność mierzy się nie tylko interesami podmiotu wywłaszczanego, lecz również znanymi ustawodawcy możliwościami władzy publicznej w zakresie sprostania wymaganiom związanym z uregulowaniem sytuacji prawnej nieruchomości zajętych pod drogi publiczne (kwestia czasu koniecznego na przygotowanie środków w budżetach państwowym i gminnych do wypłaty odszkodowań). Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione powyżej względy, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego nie doszło do naruszenia praw konstytucyjnych wynikających z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP mimo odstąpienia ustawodawcy od pełnej ekwiwalentności odszkodowania˝. Minister Ludwik Dorn Warszawa, dnia 16 maja 2006 r.